Fabulae Aesopiae: In usum scholarum selectas recognovit J.M. Stowasser

Google

This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scannod by Google as pari of a projcct

to make the world's books discoverablc online.

It has survived long enough for the Copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject

to Copyright or whose legal Copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discover.

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from the

publisher to a library and finally to you.

Usage guidelines

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken Steps to
prcvcnt abuse by commcrcial parties, including placing technical restrictions on automatcd qucrying.
We also ask that you:

+ Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for
personal, non-commercial purposes.

+ Refrain from automated querying Do not send aulomated queries of any sort to Google's System: If you are conducting research on machinc
translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of text is helpful, please contact us. We encouragc the
use of public domain materials for these purposes and may be able to help.

+ Maintain attributionTht GoogX'S "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout this projcct andhclping them lind
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other
countries. Whether a book is still in Copyright varies from country to country, and we can'l offer guidance on whether any speciflc use of
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search mcans it can bc used in any manner
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe.

Äbout Google Book Search

Google's mission is to organizc the world's Information and to make it univcrsally accessible and uscful. Google Book Search hclps rcadcrs
discover the world's books while hclping authors and publishers reach new audiences. You can search through the füll icxi of ihis book on the web

at |http : //books . google . com/|

f

~A^'^ J.O . ^

S^atbarli College l/itirarg

THE GIFT OF

STEPHEN SALISBURY,
OF WORCESTER, MASS.

i>Jlx^, /i"

7/

J^.Jy, ^O.X'/O

Sr

Vindobonae, typis Adolphi Holzhauseni.

PRAEFATIO.

Cum mihi bipliopola honestissimus Phaedrianamm fabu-
larum uoluminis edendi prouinciam mandasset^ inprimis id age-
bam, ut quaecumque iuuenili legentium aetati minus apta essent
reciderem, deinde ut pro ingenioH mei tenuitate emendatiora
procederent haec poematia non inlepida et doctorum uirorum
magis incuria quam iniuria temporum deprauata. Ac sane multa
cum sint^ quae in textu constituendo nouanda credebam^ tarnen
quoniam usquequaque librorum manu scriptorum uestigia se-
cutus sum, haue meam opellam lecturis probatuiri sperauerim.
Atque ea quidem — quisquiliis neglectis — hie in uno con-
spectu posui.^)

Prol. 6 adeo res 2: arbores co sine sensu, cum arbores
nullibi loquantur apud Phaedrum; uerumtamen inanima ut
lima IV 8.

I 2, 20 lignum superque Hartelius: lignumque super o),
I 5, 7 dominor quia [uobis] leo 2 nominor quia leo cd. I 5, 8
secundam quaestum sortis tribuetis mihi 2 praeeunte Gomper-
zio, qui *mea cum sors sit* coniecerat: s. quia sum fortis w; sed
apud Babrium 67, 5 sq. haec exstant: ßaailebg ydcQ sliii' hq-
ipoiiai de y^dxeivrjv c&g i^ Xaov xotvcovög.^) Porro I 9, 3 fletus
[injridens graues 2 fletus sedens g. P, de R non satis constat;
quae conieci, defenduntur uersu 9 : nostra inridebas mala. I 9, 8
mortis en solatia Heinsius: in solatio w, 1 10, 5 se esse culpae

*) Siglorum explicatio: P = cod. Pithoeanus, B = cod. Re-
mensis, V = cod. Vaticanus, N = Neapolitanus, w = Codices.
Mea ipsius iuuenta JS Graeco significabam; quae uncis inclusa
leguntur, additamenta sunt partim aliorum, partim mea.

^) Nisi audacius foret, libenter scriberem 'secundamque
isum sortis tribuetis mihi* recepta sane Graeca uoce hov.

IV Praefatio.

noxiam 2 proximam o) ; nota loquendi formula ex Tacitino ser-
mone. I 11, 8 novoque turbat bestias minaculo 2 miraculo
0) sed inepte; nam asinum oncare certe nihil ^mirum^ est,
attamen nouum et inusitatum erat pro terriculo hac asinina
oncatione uti vel potius, ut poetae placuit pro ^minaculo', quod
unice rectum esse arbitror, etsi huius uocis alias nee uola apparet
nee uestigium. 112, 14 ut illa mihi profuerint 2 cum PJ?, qui-
bus tarnen satis peruerse '^quam^ intrusum est. I 13, 2 fere
(= plerumque) dat poenas 2 cum PB] neque enim hie de seri-
tate sed de certitate poenae sermo est. I 13, 10 dimisit Har-
telius, emisit w. I 13, 13 ingenium quantum leuet uirtutem 2
cunctanter; ualet uirtute w. I 14, 8 i. m. a. s. t. J?, ibidem 11
medicum FE Hartelius. I 1 5, 1 ciuium w, ibid. 2 nil praeter
dominum, non res 2 domini mores w. I 16, 1 sponso 2: Spon-
sore co; ubi sponsum substantiui uice fungitur sicut apud Cice-
ronem Quinct. 32. Ibidem 2 mala indere Hartelius: mala ui-
dere co. I 20, 6 periere ibi 2 ibi periere w. I 22, 12 impru-
dentibus 2 ex w, I 24, 5 an bove esset flatior 2: latior co sine
sensu, si versum 8. respexeris et locum Petronii addideris c. 45
unus alicuius flaturae fuit Thraex. I 25, 5 ex libris nouum uer-
sum intuli: otio// sed pöta accede Nili temere; at s6duIo 2 otius
pota accede noli timere sedulo ait at PB, Nota, quod alibi
substantiuum neutri generis ^potum' {= potus, potio) non in-
ueniatur; est autem idem dicendi genus, quod habes I 16, 1
sponso coli. 1 1, 8 ad meos haustus. I 28, 5 prosecuta L. Mül-
lerus, persecuta PB, ibid. 10 hosti dolorem ... mittens 2 mi-
scens (0, ibid. 12 reddidit L. Müllerus deteriores fontes se-
cutus, tradidit PB,

II 1, 5 narrantis Ghraeuius, narrandi w. Ibid. 11, 12
lector accipiat uelim sic[ut] rependet illi Hartelius ex PB, II 5,
tit. TIBERIÜS CAESAR 2 ITEM CAESAR w. Ibid. 16 iac-
tans officium choae 2 (= r^g xofjq^ fundendi) cum accepta sint
Phaedro nomina Graecanica: come o) metro aduersante. Ibid.
V. 20 sqq. uersuum ordinem immutauit 2 praeeunte Hartelio,
praeterea v. 21 ubi putauit 2, ut putauit PB. II 7, tit. sectores
2 (cf. sectores illos sonarios apud Plautum) uectores PB, quod
uulgo pessime commutant in: raptores. Ibid. 4 ille oncat diues
2\ ille onere diues PB structura impeditissima. II 8, 11 nil
adeo Hartelius ideo w. 11 fin. 3 patere scirent nomini (= glo-
riae) ut cuncti uiam 2i patere homini s. u. c. u. PB. Ibid. 12
ad aures peruenit suas (= idoneas) Hartelius, tuas «. Ibid. 15

Praefatio. V

rabulis Baehrensius: ab illis co. Ibid. 17 ne quicquam possent,
ni meliores carpere 2: nee cd possunt B possint F nisi w, ee-
temm uersum ab aliis band reete exturbatum tutatus est Zornius,

lU init. 22 et laude inoita

Ute] banc in uitam ineubuerim

Hartelius: inuita u. i. h. (o. Ibid. 38 ego illius pro semita feci
uiam 2: ego porro illius co. Ibid. 39 et concitaui 2: cogitaui cd.
Ibid. 52 Scythes 2 Scythae co. III 2, 1 a respectis 2: despec-
tis ü). ni 6, 9 nam ubi 2 cum PB] namque ea quae i. Muel-
lerus de synizesi in hac uersus sede non admittenda protulit;
ea neque aliis neque mihi persuadere poterit. Ill 7, 3 dein
salutant inuicem uulgo et nuper Hartelius: salutantes FB,
Ibid. 25 age si quo abire F. Ibid. 27 saginari nolo ut liber 2
praeeunte Maehlyo, qui satiari contra sensum scripserat: re-
gnare n. liber ut FBy libri iuniores hoc loco interpolati sunt.
in 13, 13 talem tulit iis sententiam 2: t. sustulit s. FB] prae-
ierat Hartelius istis coniciens. Ibid. 14, 13 (animus) ut redeat
sibi 2 tibi FB. III 17, 10 deorum [injgentium 2 gentium FB
genitor V, quo bene quadrat illud dig Tobtöv ijiitv eiTtsv 6
aoq>dg ^iaxvXog. III fin. 27 Me et grätulari p4tere iudiciö
tuo 2: grätulari me latere B et gr. m. latere P; de synizesi
cf. ad III 6, 9.

IV. libri prologus hie longe aliter a me edetur, atque in
editionibus prioribus factum est, quippe cum editores neglecta
librorum memoria alius alium exscribere solerent. Sunt autem
in hoc prologo inmutata haec. u. 1. operis cum habere desti-
nassem terminum in hoc, ut . . . <^; libri autem soluto sane
metro : c. d. t. o. h. i. h. FB. Ibid. 3 damnavi [tamen] 2. Ibid. 4
nam siquis talis etiam titilli est, uti [uel] illud ipsum 2 secun-
dum librorum memoriam, in quibus exaratum est : n. s. t. e. est
tituli ut illum ipsum FB. Ibid. 5 quo[quo] damnabit pacto 2
quo pacto damnabit FB. Ibid. 5 sq. edi curaui inuerso eo ordine,
quo in libris sunt. Ibid. 10 quoniam caperis fabulae w (graeco
dativo). Ibid. 14 usu uetusto generis (= le^ecog) 2 genere FB.
Ibid. 15 quartum libellum dum uaciue perlegas 2 dum uariae
perleges FB. Ibid. 19 dignumque longa iudicatis me mora
(= aeuo) 2 memoria FB sine sensu. Tandem ibidem 20 plau-
sum [m]ire desero 2 plausum ire desidero FB] inlitteratum
enim Scioppius praeclare emendauerat. IV 1, 9 iocati Heinsius
egregie pro librorum : locuti FB, IV 2, 2 nil habemus magnum
2 nihil habemus manu FB. Ibid. 14 comprensus Bittershusius
compressus o). Ibid. 15 periit, deinde Bentleius deinde perit o).

VI Praefatio.

Ibid. 16 aliquot [tunc] uenit saeculis retorridus 2 cum libris.

IV 7, 3 pare! labellum s. p. J^: par libellum w; labellum Bon-
garsiuSf Bentleio adsentiente. Ibid. 16 caede patria 2\ patris w.
Ibid. 20 iusto . . . exemplo imperi 2 ex parte Heinsium (iusti
. . . imperi) secutus; libri: imperium. IV 8, 4 si qua res esset
sibi Hartelius cibi co. IV 17, 8 fnnctus periclis 2: factus w
plane insanum reddentes poetam. IV 20/26 nequod Schefferus
nequid w. IV 21, 1 quid iudicare cogitat liuor modo? 2 cum
libris, ubi tamen 'cogitur' exstat. Editores, dum uersui sequen-
tia continuant, orationem mirum in modum infringunt. IV 24, 5 sq.
secundum Mülleri sententiam inter se extremas uersuum uoces
peimutaui. IV 25, 6 certo condixit pretio 2 conduxit w. Ibid. 14
ut ne . . . sentiant V2 praeeunte Hartelio, qui ^sentias"* pro-
posuerat. In libris melioribus est: sentiam FE,

Vi, 15 in conspectu meo audet uenire co, quod ego tutor
ita tamen, ut '^uenire' intellegam de homine se ipsum aliis uen-
dente. V 3, 11 docet [ei] ueniam dari 2 ueniam dari docet w.
Ibid. 12 quia 2 (intricata sane enuntiati structura): quam w.

V 4, 5 tuum libenter Pithoeus 1. t. FB. Ibidem — quod iis
qui uerborum fata accuratius secuntur magni momenti esse ui-
debitur — rarissimum ^hauendi^ uerbum seruatum est in libris:
qui rapuere diuitias, habent w, hauent 2, cum oppositum sit
uersu 10 perierunt. V 5, 2 praeiudicio Baehrensius. Ibid. 26
et derisurus, non spectaturus silet 2 pro iudicio co. . . . os . . .
OS sit et PB, ... US ... US sedet NV, V 7, tit. PROCAX cum
libris. Ibid. necopinus Neueletus nee opia sed P. Ibid. dum
uehit curatio 2: uenit w. Ibid. 17 sq. audaci sane conatu mihi
sie uisus sum restituisse:

et incipiebat Princeps adduci rei
ingrediä se reducit, ut tantummodo
ipso ludorum ostenderet sese die.

PB enim exhibent: e. i. p. abduci reum ingredi a se r. pretio
precibus, ut e. q. s. atque primum quidem illud rei (antique
scriptum reii) quam facile in reü deuenire potuerit, unusquis-
que intelleget ; ^ingredia^ autem, quae uox — si lexicis fides —
nulla est, recte tamen formata est ut inedia, inopia, incuria alia
et significat deficientem progrediendi facultatem.

Appendicis fabulas cur Phaedro falso adscriptas censeam,
pluribus explicare non huius loci uidetur esse. Emendandi

Praefatio. VII

autem conamma in ipsis Alis psendophaedrianis adhibita haec
fere snnt.

App. 2, 4 qnae cnique . . . animali dedit 2 qaaecamqae F.
Ibid. 6 doritiam tanri 2 cnnctanter; ^loriam V, qaod fere de
comibns nngatorie intellegmit. 4, 22 ÜLCÜe ipse [ego] consentio
2 ego omisit F. 5, 3 agit 2 cum F. Ibid. 6 ostendit [esse] sine
fine hominum miserias 2 o. h. g. f. m. F. 6^ 1 ins atile nobis
quod Sit 2 utiliiis nobis qoid sit VX. Ibid. 2 famosum Pama-
sum 2 feeit ex formoso libri F monte. Ibid. 3 qaode 2 cnnc-
tanter: qu.d ^qnido F. Ibid. 10 ferroqne hostem 2 hostem
ferroqne F. Ibid. 13 stigmäte inpios (== innrite stigmatis notä)
2: castigate F. Ibid. 17 namqne dixit perditis Hartelius nam
quae dixit perdidit VN. 8, 20 licet enim? nemm 2: licet? Enim-
nero uulgo. 16^ 2 gloriose . . . nehi 2i gloriosa F. Ibid. 6
societas coepit fera MüUerus c. f. s. VN. 17,8 inpar dolori
Hartelius pari dolore VN. 18, 9 si estnm uocatur 2 estn F
aestn N. Notnm est nnlgarem sermonem bis formig nsnm esse:
comestor, comestns. Ita estns qnoque legitar apnd Sex. Plac.
de med. 11, 4. Praeterea cum talia snpina saepissime litteram
finalem amittant, qua de re nnperrime Brandtins in Archio
egit, librorum estn qnoqne bene defendi posse credo. Ibid. 14
propoqui] 2. 19, 1 eqnnm a qnadriga 2] et F, unde Müllerus
falso ec. ^Eqnus a qnadriga' scilicet, nt *semns ab epistulis' dic-
tum est. 20, 4 baesenmt cancri simnl 2: s. h. c. F. 21, 7
cum . . . horrore haesisset diu 2: orrore F, errore N. 22 tit.
nil tam 2 nil ita N 26, 1 celeri cum fugeret pede uenator^m
lepus 2: cum uen. c. p. f. 1. F. 29, 1 praeuolantem 2: praeter
uolantem F; cf. praefluere et praeterfluere, alia eiusmodi.

Haec sunt, de quibus nunc quidem pro talium praefatiun-
cularum angustiis lecturos uoluerim commonefecisse. Alia et
fortasse meliora tempus suum proferet.

Dabam Vindobonae cal. lun. MDCCCXCIII.

losephus Maria Stowasser.

Itotijen übtt |lt|abru0.

^^äbruö toax nad^ feinem eigenen äcwfltti^ tl^racifd^cr Slbfiam*
mung (III, prol. 17), tarn aber frül^ in lateinifd^c ©deuten (III,
epil. 34). yiaäf ber Überfd^rtft ber ©ammlung- ttjar er g^reigelaffcner
bc^ 5luguftu3. ©ein Scben aber fällt nod^ unter Siberiu« unb Sali*
gula. Urfprünglid^ ttJoHte er nur ate Bearbeiter äfopifd^er fjabeln
gelten, öom jttjeiten Sud^e an fd^iebt er aud^ eigene Srfinbungen ein.
Sin SlWf^öerftänbni^ feiner ©ebid^te bxaijk i^m eine Slnflage be^ unter
Siberiu« aHmäd^tigen ©eianu«. @r ttjenbet ftd§ bal^er im ^rolog bc3
britten S3ud^e^ an feinen Oönner ®utt)d^u^ um ^ilfe. jDiefer ®u*
ttjd^u« ift l^öd^fi toal^rfd^eintid^ ber befannte SBagenlenfer unb ©önftling
be« ©aligula. jDarau^ ergibt fid^, baf« bie beiben erften Sudler toor
31 n. S^r. (©turj be^ ©ejanu«) gef abrieben finb, toäl^renb baö britte
33ud§ etwa 40 n. S^r. erf^icn. S)ie ^erfonen ^articulo unb ^^ile*
tu«, benen ha^ öierte unb fünfte S3ud§ gewibmet finb, fennt man nid^t.
3!)ie ^abetfammlung be« ^i|äbru« errang fid^ im Slltert^um wenig
Slnerfennung, ba man bie 3RängeI feiner poetifd^en 3)arftcHung wol^l
erfannte, würbe aber im SIRittelalter fe^r gefc^ä^t unb öielfad^ nad^^
gcbitbet.

PHAEDRI

[AVGVSTI LIBERTI]

FABVLARVM AESOPIARVM

LIBER PßIMVS.

Prologus.

Aesöpus auctor quam materiam r6pperit,
Hanc 6go polivi v6i-sibus senäriis.
Duplex libelli dös est: quod risüm movet
Et quöd prudenti vitam consiliö monet.
Caldmniari siquis autem völuerit, 5

Quod ädeo res loqudntur, non tantüm ferae,
Fictis iocari nös meminerit ßibulis.

1. Lupus et Agnus.

Ad rivum eundem lüpus et agnus v^nerant
Siti conpulsi; süperior stabät lupus
Long6que inferior dgnus. Tunc fauce inproba
Latro incitatus iürgii causam intulit.
Cur, inquit, turbul6ntam fecisti mihi 5

Aquäm bibenti? Ldniger contra timens:
Qui pössum, quaeso, fäcere, quod quereris, lupe?
A t6 decurrit äd meos haustüs liquor.
Repülsus ille v6ritatis viribus:
Ante hös sex menses male, ait, dixisti mihi. 10

Eespöndit agnus: Equidem natus nön eram.

Phaedrtts. 1

PHAEDRI FABVLARVM

Pater h6rcle tuus [ibi], inquit, maledixit mihi.
Atque ita correptum läcerat iniustä nece.

Haec pröpter illos scripta est homines fäbula,
Qui fictis causis innocentes öpprimunt. 15

2. Eanae regem petierunt.

Ath6nae cum flor6rent aequis legibus,
Procäx libertas civitatem miscuit
Frenümque solvit pristinum lic6ntia.
Hie cönspiratis fdctionum pärtibus
Arc6m tyrannus öeeupat Pisistratus.

Cum tristem servitütem flerent Attiei,
(Non quia crudelis ille, sed quoniäm grave est
Omne insüetis onus) et coepiss^nt queri,
Aesöpus talem tum fabellamr^ttulit.

ßaiia6 vagantes liberis palüdibus 10

Clamöre magno r6gem petiere ä love,
Qui dissolutos mores vi conp6sceret.
Pat6r deorum risit atque Ulis dedit
Parvüm tigillum, missum quod subito vadi
Motu sonoque t6rruit pavidüm genus. 15

Hoc mersum limo cum iaceret diutius,
Forte üna tacite pröfert e stagnö caput
Et 6xplorato r6ge cunctas 6vocat.
[ Illa6 timore pösito certatim Mnatant
Lignüm superque tdrba petulans insilit. 20

Quod cum inquinassent omni contum6Iia,
Aliüm rogantes r6gem misere M lovem,
Inütilis quoniam 6sset qui fuerät datus.
Tum misit Ulis h^drum, qui dente äspero
Corripere coepit singulas. Frusträ necem 25

Fugitdnt inertes, vöcem praecludit metus.
Furtim igitur dant Mercürio mandata äd lovem,
Adflictis ut succürrat. Tunc contra deus:

LIBERI. 3

Quia nöluistis v68trum ferre, inquit, bonum,
Malüm perferte. — Vös quoque, [o] civ6s, ait, 30
Hoc süstinete, mäins ne veiiiä,t malnm.

3. Graculus superbus et pavo.

Ne glöriari libeat alienis bonis
Suöque potius häbitu vitam d6gere,
Aesöpus nobis höc exemplum prödidit.

Tum6iis inani gräculus sup6rbia,
PennÄs, pavoni qua6 deciderant, süstuKt 5

Seque 6xornavit. Deinde contemn6iis suos
Se inmiscuit pavönum formosö gregi.
nii inpudenti p^nnas eripiünt avi
Fugäntque rostris. Male mulcatns grdculus
ßedire maerens coepit ad proprium genas; 10

A quo repulsus tristem sustinuit notam.
Tum quidam ex illis, quös prius desp6xerat:
Cont^ntus nostris si fuisses s6dibus
Et qu6d natura d6derat voluiss6s pati,
Nee illam expertus 6sses contum61iam 15

Nee hänc repulsam tüa sentiret cälamitas.

4. Canis per fluvium carnem ferens.

Amittit merito proprium, qui alienum ädpetit.
Canis per flumen cärnem dum ferr6t natans,
Lymphä,rum in speculo vidit simulacrüm suum,
Aliämque praedam ab dltero ferri putans
Eripere voluit: v6rum decepta äviditas, 5

Et, qu6m tenebat, öre dimisit cibum.
Nee, qu6m petebat, pötuit adeo adtingere.

5. Vacca et capella, ovis et leo.

Nunquä,m est fidelis cum potenti söcietas:
Testdtur haec fab611a propositüm meum.

PHAEDRI FABVLARVM

Vacca 6t capella et pätiens ovis iniiiriae
Socii fuere cum leone in sältibus.
Hi cdm cepissent c6rvum vasti corporis. ö

Sic est locutus pärtibus factis leo:
Ego primam töllo, döminor quia [uobisj leo
Secündam qiiaestum sortis tribuetis mihi;
Tum, quia plus valeo, m6 sequetur t6rtia —
Malo ädficietur, siquis quartam t^tigerit. lo

Sic tötam praedam sola inprobitas dbstulit.

6. Ranae ad Solem.

Vicini furis c61ebres vidit nuptias
Aesöpus et continuo narrare incipit:
Vxörem quondam Söl cum vellet dücere,
Clamörem ranae süstulere ad sidera.
Convicio permötus quaerit lüppiter 5

Causam querellae. Qua6dam tum stagni Incola:
Nunc, inquit, omnes ünus exurit lacus
Cogitque miseras ärida sede 6mori.
Quidnäm futurum est, si crearit liberos?

7. Vulpes ad personam tragicam.

Persönam tragicam forte vulpes vlderat:
quänta species, inquit; cerebrum nön habet!

Hoc illis dictum est, quibus honorem et glöriam
Fortuna tribuit, s6nsum communem äbstulit.

8. Lupus et gruis.

Qui pr^tium meriti ab inprobis desiderat,
Bis p6ccat: primum quöniam indignos ädiuvat;
Inpüne abire deinde quia iam nön potest.

Os d^voratum faüce cum haerer^t lupi.
Magno dolore victus coepit singulos 6

Inlicere pretio, ut illud extraher6nt malum.

LIBER I. 5

Tandem persuasa est iure iurandö gruis,

Gula^que credens colli longitüdinem,

Periculosam f6cit medicinäm lupo.

A quo cum pactum fiä^taret pra6mium: lo

Ingräta es, inquit, öre quae noströ caput

Incölume abstuleris 6t mercedem pöstules.

9. Passer ad leporem consiliator.

Sibi nön cavere et äliis consiliüm dare
Stultum 6sse paucis östendemus v^rsibus.

Oppr^ssum ab aquila flatus [injrid^iis graves
Leporem öbiurgabat pässer: Ubi pernicitas
Nota, inquit, illa est? Quid ita cessarünt pedes? 6
Dum löquitur, ipsum accipiter necopinüm rapit
Questüque vano clämitantem int6rficit.
Lepüs semanimus: Mortis en solätia!
Qui modo securus nöstra inridebäs mala,
Simili querella fdta deploräs tua. lo

10. Lupus et Yulpes iudice simio.

Quicümque turpi fratide semel innötuit,
Etiäm si verum dicit, amittit fidem.
Hoc ädtestatur br6vis Aesopi fäbula.

Lupus drguebat vülpem furti crimine;
Negäbat illa se 6sse culpae nöxiam — ö

Tunc iudex inter illos sedit simius.
Ut6rque causam cum perorass6iit suam,
Dixisse fertur simius sent^ntiam:
Tu nön videris p^rdidisse, quöd petis;
Te cr6do subripulsse, quod pulchr6 negas. lo

11. Asinus et leo venantes.

Virtütis expers v6rbis iactans glöriam
Ignötos fallit, nötis est derisui.

PHAEDRI FABVLARVM

Venäri asello cömite cum vell6t leo,
Cont^xit illum frütice et admonoit simul,
üt insüeta voce terrer6t feras; 5

Fugi^ntes ipse exciperet. Hie auritulus
Clamörem subito tötis tollit viribus
Novöque turbat b^stias minäculo.
Quae dum payentes Exitus notös petunt,
Leönis adfligüntur horrendo inpetu. 10

Qui pöstquam caede fessus est, asinum 6vocat
lub^tque vocem pr6mere. T\me ille insolens:
Qualls videtur öpera tibi vocis meae?
Insignis^ inquit, sie ut, nisi nössem tuum
Animüm genusque, simili fugiss6m metu. 15

12. Cervus ad fontem.

Laudätis utiliöra, quae coiit6mpseris,
Saepe inveniri haec [ässjerit narrätio.

Ad föntem cervus, cum bibisset, r6stitit
Et in liquore vidit effigi6m suam.
Ibi dum rämosa mirans laudat cörnua 6

Crurümque nimiam t^nuitatem vituperat,
Venäntum subito vöcibus conterritus
Per cAmpum fugere co6pit et cursü levi
Can6s elusit. Silva tum excepit ferum,
In qua retentis inpeditus cörnibus 10

Laceräri coepit mörsibus saevis canum.
Tunc möriens vocem hanc 6didisse dicitur:
me infelicem! qui nunc demum int611ego,
üt illa mihi profu^rint, quae desp6xeram.
Et qua6 laudaram, quäntum luctus häbuerint. 16

13. Vulpes et corvus.

Qui s6 laudari gaüdet verbis sübdolis,
Fer6 dat poenas türpi paenit6ntia.

LIBEß I. 7

Cum d6 fenestra cöryns raptum c4seum
Comesse vellet, c^lsa residens drbore,
Vulp6s hunc vidit, deinde sie coepit loqui: 5

qui tuarum, cörve, pennarüm est nitor!
Quantum decoris corpore et vultü geris!
Si vöcem haberes, nülla prior al68 foret.
At ille, stultus diim vult vocem ost^ndere,
Dimisit ore cäseum, quem c61eriter lo

Dolösa vulpes ävidis rapuit d^ntibus^
Tum d6mum ingemuit cörvi deeeptus Stupor.

[Hac r6 probatur, Ingenium quantüm leuet
Virtütem; semper praevalet sapientia.]

14. Ex sutore medicus.

Malus cum sutor inopia dep6rditus
Medicinam ignoto fäcere coepiss6t loco
Et v6nditaret fälso antidotum nomine,
Verbösis adquisivit sibi famäm strophis.
Hinc, cum iaceret mörbo confectüs gravi, 5

Rex ürbis eins 6xperiendi grätia
Scyphüm poposcit: füsa dein simuläns aqua
Illius miscere antidoto se töxicum,
Ebibere iussit ipsum posito pra^mio.
Timöre mortis ille tum cönf6ssus est lo

Non ärtis uUa m^dicum se prud6ntia,
Verum stupore vülgi factum nöbilem.
Rex ädvocata cöntione haec 6didit:
Quanta6 putatis 6sse vos demöntiae,
Qui cäpita vestra nön dubitatis cr^dere, 15

Cui cälceandos n6mo commisit pedes?

Hoc p6rtinere v6re ad illos dixerim,
Quorum stultitia qua6stus impud6ntiae est.

8 PHAEDRI FABVLARVM

15. Asinns ad senem pastorem.

In principatu cömmutando ciuium
Nil pra6ter dominum, nön res mutiant paüperes.
Id 6s8e verum parva haec fabella indicat.

As^llum in prato timidus pascebät senex.
Is höstium clamöre subito t6rritus 6

Suad6bat asino fügere, ne poss6nt capi.
At ille lentus: Qua^so, num binäs mihi
Clit611as inpositürum victor6m putas?
Sen6x negavit. Ergo — quid ref6rt mea,
Cui s6rviam? clitöllas dum port^m meas. lo

16. Ovis, cervus et lupus.

Fraudätor homines cum ädvocat sponso inprobo,
Non rem 6xpedire, s^d mala indere 6xpetit.

Ovem rogabat c6rvus modium tritici
Lupö Sponsore. At lila praemetu6ns dolum:
Kapere ätque abire s6mper adsuevit lupus, 5

Tu d6 conspectu fügere veloci impetu;
Vbi vös requiram, cdm dies adv6nerit?

17. Ovis, canis et lupus.

Sol6nt mendaces lüere poenas mdlefici.
Calümniator ab ove cum peter6t canis,
Quem cömmodasse pänem se cont6nderet,
Lupus citatus t^stis non unüm modo
Deb6ri dixit, v6rum adfirmavit decem. 5

Ovis damnata fälso testimönio
Quod nön debebat sölvit. Post paucös dies
Bid6ns iacentem in fövea conspexit lupum:
Haec, inquit, merces fraüdis a superis datur.

18. Canis parturiens.

Hab6nt insidias hominis blanditia6 mali;
Quas üt vitemus, versus subiecti monent.

LIBEK I. 9

Ganis parturiens, cum rogasset älteram,
Vt f6tum in eins tügurio depon6ret^
Facile impetravit: dein reposcenti locum 6

Prec68 admovit, tempus exoräns breve,
Dum firmiores cätulos posset dücere.
Hoc quöque consumpto flägitari välidius
Cubile coepit: Si mihi et turba6 meae
Par, inquit, esse pötueris, cedäm loco. lo

19. Canes famelici.

Stultüm consilium nön modo effectü caret,
Sed M perniciem quöque mortales dövocat.

Coriiim depressum in fliivio viderünt canes.
Id üt comesse exträctum possent fäcilius,
Aquäm coepere bibere: sed rupti prius 5

Periere ibi, quam quod p6tierant contingerent.

20. Leo senex, aper, taurus et asinus.

Quicümque amisit dignitatem pristinam^
Igndvis etiam iöcus est in casii gravi.

Def6ctus annis 6t desertus viribus
Leo cum iaceret spiritum extremüm trahens,
Ap6r fulmineis äd cum venit d6ntibus 6

Et vindicavit Ictu veterem iniüriara.
Inf^stis taurus möx confodit cörnibus
Hostile corpus. Asinus, ut vidit ferum
Impüne laedi, cälcibus frontem 6xtudit.
At ille exspirans: Förtes indigne tuli lo

Mihi insultare: t6, naturae d6decus,
Quod f6rre cogor, c6rte bis videör mori.

21. Mustela et homo.

Must61a ab homine pr6nsa, cum instantem necem
Effügere vellet: Pärce, qua6so, inquit, mihi,

10 PHAEDRI FABVLAßVM

Quae tibi molestis müribus purgö domum.

Eespöndit ille: Fäceres si causa mea,

Gratum 6sset et dedissem veniam süpplici. 5

Nunc quia laboras, üt fruaris r61iquiis,

Quas sunt rosuri, simul et ipsos dövores,

Noli imputare vänum beneficiüm mihi.

Atque ita locutus improbam letö dedit.

Hoc in se dictum d6bent Uli agnöscere, lo

Quorum privata s^rvit utilitäs sibi
Et m6ritam inane iäctant imprudentibus.

22. Canis fidelis.

Rep6nte liberälis stultis gi'ätus est,
Verum peritis inritos tendit dolos.

Noctürnus cum für pdnem misiss6t cani,
Obi6cto temptans kn cibo poss6t capi:
Heus, inquit, linguam vis meam praeclüdere, 6

Ne lätrem pro re dömini? Multum fälleris.
Namque ista subita m6 iubet benignitas
Vigiläre, facias n6 mea culpa lucrum.

23. Eana mpta et bos.

Inöps, potentem dum vult imitari, perit.
In präto quondam räna conspexit bovem
Et täcta invidia täntae magnitüdinis
Rugösam infiavit p611em: tum natös suos
Int6rrogavit, an bove esset fldtior. 5

Uli negarunt. Kursus intendit cutem
Maiöre nisu et simili quaesivit modo,
Quis mäior esset. Uli dixerünt bovem.
Novissime indignäta dum vult välidius
Infläre sese, rüpto iacuit corpore. lo

LIBER I. 11

24. Canes et corcodili.

Gonsilia qui dant präva cautis höminibus,
Et p6rdunt operam et d6ridentur tiirpiter.

Canes cuiTentes bibere in Nilo fliimine,
A cörcodilis n6 rapiantur, träditum est.
Igitür cum currens bibere coepiss^t canis, 6

Sic cörcodilus : Qudmlibet lambe ötio
Et pöta accede Nili temere, at s6dulo
Noli vereri. At ille: Facerem me h6rcules,
Nisi 6sse scirem cärnis te capidüm meae.

25. Vulpes et ciconia.

NuUi nocendum: siquis vero la6serit,
Multdndum simili iure fabella ädmonet.

Vulpes ad cenam dicitur cicöniam
Prior invitasse et Uli in patina liquidam
Posuisse sorbitiönem, quam nullö modo 5

Gustäre esuriens pötuerit cicönia.
Quae vülpem cum revocässet, intritö cibo
Plenäm lagonam pösuit: huic rostrum inserens
Satiätur ipsa et törquet conviväm fame.
Quae cum lagonae cöUum frustra lämberet, lo

Peregrinam sie locütam volucrem acc6pimus:
Sua quisque exempla debet aequo animö pati.

26. Canis et thesaums et vnlturiiis.

[Haec r68 avaris össe conveni6ns potest
Et qui hiimiles nati dici locuplet6s Student.]

Humana effodiens 6ssa thesaurüm canis
Inv^nit et, violärat quia Man^s deos,
Iniecta est Uli divitiarum cüpiditas, 5

Poenäs ut sanctae R61igioni p6nderet.
Itaque aürum dum custödit oblitus cibi,

12 PHAEDRI FABVLARVM

Fam6 est consumptus; qu6m stans vulturiüs super
Fertür locutus: Ö canis, meritö iaces,
Qui cöncupisti subito regal6s opes lo

Triviö conceptus, 6ducatus st6rcore.

27. Vnlpes et aqnila.

Quamvis sublimes d^bent humiles m^tuere,
Vindicta docili quia patet soll6rtiae.

Vulpinos catulos äquila quondam süstulit
Nidöque posuit püUis, escam ut cdrperent.
Hanc prösecuta mäter orare ineipit, 5

Ne täntum miserae Idctum importaröt sibi.
Cont6mpsit illa, tüta quippe ipso loco.
Vulpes ab ara rapuit ardent^m facem
Totdmque flammis ärborem circümdedit
Hosti dolorem dämno mittens sanguinis. 10

Aquila, üt periclo mortis eriper^t suos,
Incölumes natos süpplex vulpi reddidit.

28. Eanae metnentes taurorum proelia.

Humil6s laborant, übi potentes dissident.
Eana in palude pügnam taurorum intuens:
Heu quänta nobis instat pernici6s! ait.
Int6rrogata ab älia, cur hoc diceret,
De principatu cum illi certar^nt gregis 5

Long6que ab ipsis d6gerent vitäm boves:
Est stätio separdta ac diversiim genus;
Sed pülsus regno n6moris qui profügerit,
Palüdis in secr6ta veniet lätibula
Et pröculcatas öbteret durö pede. 10

Ita Caput ad nostrum füror illorum p6rtinet.

29. Milvus et columbae.

Qui s6 committit hömini tutandum inprobo,
Auxilia dum requirit, exitium invenit.

ÜBER I. II. 13

Colümbae saepe cum fugissent milüum
Et c61eritate p6nnae vitas86nt necem,
Consilium raptor v6rtit ad falldciam

Et g^nus inenne täli decepit dolo:
Quar6 soUicitum pötius aevum dücitis,
Quam r6gem me creätis icto fordere,
Qui vös ab omni tiitas praestem iniüria?
Illa6 credentes trddunt sese milüo; 10

Qui r^gnum adeptus co6pit vesci singulas
Et 6xercere imp6rium saevis Anguibus.
Tunc d6 relicuis üna: Merito pl6ctimur.

LIBER SECVNDVS.

Auctor. ^

Ex6mpli8 contin^tur Aesopi genus;

Nee aliud quiequam p6r fabellas qua^ritur,

Quam eörrigatur 6rror ut mortälium

Aeuätque sese diligens indüstria.

Quicümque fuerit 6rgo narrantis locus, 5

Dum cäpiat aurem et s^rvet propositüm suum,

Re cömmendatur, nön auctoris nomine.

Equidem omni cura mörem servabö senis,

Sed si libuerit äliquid interpönere,

Dictörum sensus üt delectet värietas, 10

Bonäs in partes 16ctor accipiät velim

Sic, [ut] rependet Uli brevitas gratiam.

Cuiüs verbosa n6 sit commendätio,

Adt6nde, cur negdre cupidis d6beas,

Mod6stis etiam oflP6rre, quod non p6tierint. 15

1. luvencus, leo et praedator. I

Super iuvencum stäbat deiectüm leo. |

Praeddtor interv6nit partem pöstulans.

14 PHAEDRI FABVLARVM

Darem, inquit, nisi solares per te sümere:

Et inprobum rei6cit. Forte innöxius

Viätor est dedüctus in eund6m locum 5

Feröque viso r6ttulit retrö pedem.

Cui pldcidus ille: Nön est, quod timeäs, ait;

Et, qua6 debetur pars tuae mod6stiae,

Audäcter tolle. Tünc diviso t6rgore

Silvas petivit, hömini ut accessüm daret. 10

Ex^mplum egregium prörsus et laudAbile;
Verum est aviditas dives et paup6r pudor.

2. Aesopns ad qnendam de snccessn inprobornm.

Lacerätus quidam mörsu vehementi canis
Tinctüm cruore pänem misit mälefico,
Audierat esse quöd- remedium vülneris.
Tunc sie Aesopus: Nöli coram plüribus
Hoc fäcere canibus,. n6 nos vivos d^vorent, 5

Cum scierint esse tdle culpae pra6mium.

Succ6ssus inprobörum plures ä,llicit.

3. Aqnila, feles et aper.

Aquila in sublimi qu^rcu nidum f6cerat;
Fel6s cavernam näncta in media p6pererat;
Sus n6moris cultrix f6tum ad imam pösuerat.
Tum förtuitum f61es contub6rnium
Fraude 6t scelesta sie evertit mälitia. 5

Ad nidum scandit völucris: Pernici6s, ait.
Tibi paratur, försan et misera6 mihi;
Nam födere terram quöd vides cotidie
Aprum insidiosum, qu6rcum vult ev6rtere,
Vt nöstram in piano ßicile progeniem öpprimat. 10
Terröre offuso et p6rturbatis s6nsibus
Derepit ad cubile saetosa6 suis:
Magno, inquit, in periclo sunt nati tui;

LIBEK II. 15

Nam, simul exieris pästum cum tenerö grege,

Aquilä, est parata rdpere porcellös tibi. 15

Hunc quöque timore pöstquam complevit locum,

Dolösa tuto cöndidit 8es6 cavo.

lüde evagata nöctu suspenso pede,

Vbi 68ca se replevit et prol6m suam,

Pavörem simulans pröspicit totö die. 20

Ruinam metuens äquila ramis d6sidet;

Ap6r rapinam vitans non prodit foras.

Quid mülta? Inedia sunt consumpti cum suis

Felisque catulis lä,rgam praebuerünt dapem.

Quantum hömo bilinguis sa6pe concinn6t mali, 25
Docum6ntum habere stülta credulitds potest. .

4. Tiberius Caesar ad atriensem.

Est ärdalionum qua6dam Romae ndtio,
Trepid6 concursans, öccupata in ötio,
Gratis anhelans, mülta agendo nil agens,
Sibi molesta et 41iis odioslssima.
Hanc 6mendare, si tamen possüm^ volo 5

Vera fabella: pr6tium est operae adt6ndere.

Caesar Tiberius cum petens Nedpolim
In Misenensem villam veniss6t suam,
Quae mönte summo pösita Luculli manu
Prosp6ctat Siculum et r6spicit Tuscüm mare: 10
Ex ä,lticinctis ünus atri6nsibus,
Cui tünica ab umeris linteo Pelüsio
Erat destricta, cirris dependentibus,
Perämbulante la6ta domino viridia,
Alv6olo coepit ligneo consp6rgere 15

Humum a6stuantem, iäctans officium choae,
Sed d6ridetur. Inde notis fl6xibus
Praecürrit alium in x^stum, sedans pülverem.
Agnöscit hominem Ca6sar remque intellegit.

16 PHAEDRI FABVLARVM

Heus! inquit dominus. Ille enimvero ddsilit 20

Donätionis älacer certae gaüdio,

Ubi putauit 6sse nescioquid boni.

Tum sie ioeata est tänta maiestds dueis:

Non mültum egisti et öpera nequiquä,m perit;

Multö maioris älapae meeum v^neunt. 25

5. Aquila et cornix.

Contrd potentes n^mo est munitüs satis;
Si v^ro accessit cönsiliator mäleficus,
Vis 6t nequitia quicquid oppugnänt, mit.

Aquila in sublime süstulit testüdinem.
Quae cum äbdidisset Cornea corpus domo 6

Nee üllo pacto la6di posset cöndita,
Venit per auras cornix et propt6r volans:
Opimam sane pra6dam rapuisti ünguibus;
Sed nisi monstraro, quid sit faciendüm tibi,
Gravi nequiquam t6 lassabit pöndere. 10

Promissa parte suädet, ut scopulüm super
Altis ab astris diiram inlidat cörticem,
Qua cömminuta fä,cile vescatür cibo.
Indücta verbis aquila monitis p^uit
Simul 6t magistrae lärge divisit dapem. 15

Sic tüta quae natürae fuerat münere,
Inpär duabus öccidit tristi nece.

6. Muli dno et sectores.

Muli grayati särcinis ibänt duo.
Vnüs ferebat fiscos cum pecünia,
Alt6r tumentes mülto saccos hördeo.
nie öncat dives c61sa cervice 6minens
Glarümque coUo iäctans tintinndbulum, 5

Com6s quieto s6quitur et placidö gradu.
Subito latrones 6x insidiis Mvolant

LIBEß II. 17

Int^rque caedem f6rro mulum saüciant,
Diripiunt nummos, n6glegunt vile hördeum.
Spolidtus igitur casus cum fier6t suos: lo

Equidem, inquit alter, m6 contemptum gaüdeo,
Nam nil amisi n6c sum laesus vülnere.

Hoc ärgumento tüta est hominum t^nuitas;
Magna6 pericio sunt opes obnöxiae.

7. Cervus ad boves.

Cervüs nemorosis excitatus lätibulis,
Vt vönatorum fügeret instant6m necem,
Caecö timore pröximam villäm petit
Et opportune s6 bovili cöndidit.
Hie bös latent! : Quidnam voluisti tibi, 5

Inf61ix, ultro qui M necem cucürreris
Hominümque tecto spiritum commiseris ?
At ille supplex: Vös modo, inquit, pärcite,
Occäsione rürsus erumpäm data.
Spatiüm diei noctis excipiünt vices. lo

Frond6m bubulcus Mfert, nil adeö videt.
Eünt subinde et r6deunt omnes rüstici.
Nemo änimadvertit : trdnsit etiam vilicus,
Nee ille quicquam s6ntit. Tum gaud6ns ferus
Bubüs quietis ägere coepit grätias, 16

Hospitium adverso quöd praestiterint tempore.
Respöndit unus: Sälvum te cupimüs quidem;
Sed ille, qui oculos c6ntum habet, si v6nerit,
Magno in pericio vita vertetür tua.
Haec inter ipse dominus a cenä redit 20

Et, quia corruptos viderat nup6r boves,
Acc6dit ad praes6pe: Cur frondis parum est?
Stram^nta desunt! Töllere haec aränea
Quantum est laboris? Dum scrutatur singula,
Cervi quoque alta est cönspicatus cömua; 25

Phaedrus. 2

18 PHAEDRI FABVLARVM

Quem cönvocata iübet occidi fämilia
Praedämque tollit. Ha6c significat fäbula,
Dominum videre plürimum in rebus suis.

Auctor.

Aesöpi ingenio statuam posuere Ättici
Servümque collocärunt aeterna in basi.
Pat6re scirent nömini ut cuncti viam
Nee g6neri tribui, sed virtuti glöriam.
Quoniam öccuparat älter, ne primüs forem, 5

Ne sölus esset, stüdui, quod sup6rfuit:
Nee ha6c invidia, v^rum est aemulätio.
Quodsi labori fdverit Latiüm meo,
Plur6s habebit, quös opponat Gra^ciae.
Si livor obtrectäre curam völuerit, 10

Non tdmen eripiet laüdis conscientiam.
Si nöstrum Studium ad aüres pervenit suas
Et arte fietas änimus sentit fäbulas,
Omn6m querellam sübmovet felicitas.
Sin aütem rabulis döctus occurrit labor, 16

Sinistra quos in lücem natura 6xtulit,
Ne quicquam possent ni meliores cärpere —
Fatale Vitium cörde duratö feram,
Don6c fortunam criminis pudedt sui.

LIBER TERTIVS.

Phaedrus ad Entychum.

Phaedri libellos lagere si desideras,
Vac6s oportet, Eütyche, a negötiis,
Vt über animus s6ntiat vim cärminis.
Verum, inquis, tanti nön est ingeniüm tuum,
Mom6ntum ut horae p6reat officiis meis. 5

j

LIBER II. III. 19

Non 6rgo causa est mänibus id tangi tuis,

Quod öccupatis aüribus non cönvenit.

Fortässe dices: Aliquae venient f6riae,

Quae m6 soluto p6ctore ad studiüm vocent.

Leg^sne^ quaeso, pötius viles n^nias, lo

Imp^ndas curam quam rei dom^sticae,

Eeddas amicis t6mpora, uxori vaces,

Animüm relaxes, ötium des cörpori,

Vt ädsüetam förtius praest^s vicem?

Mutändum tibi propösitum est et vita6 genus, 15

Inträre si Musärum limen cögitas.

Ego, qu6m Pierio mäter enixä est iugo.

In quo tonanti sdncta Mnemosyne lovi

Fecünda novies Ärtium peperit chorum,

Quamvis in ipsa pa^ne natus sim schola 20

Curämque habendi p6nitu8 corde eräserim

Et laude inuita[nte] hänc in uitam incübuerim,

Fastidiose tarnen in coetum r6cipior.

Quid cr6dis illi accidere, qui magnäs opes

Exäggerare qua^rit omni vigilia, 25

Doctö labori dülce praepon6ns lucrum?

Sed iäm quodcumque füerit (ut dixit Sinön,

Ad r6gem cum Dardäniae perductüs foret)

Librum 6xarabo t6rtium Aesopi stilo,

Honöri et meritis dedicans illüm tuis. 30

Quem si leges, laetäbor; sin aut6m minus,

Hab6bunt certe, quo se oblectent pösteri.

Nunc, fäbularum cur sit inventüm genus,
Brevi docebo. S6rvitus obnöxia,
Quia qua6 volebat nön audebat dicere, 35

Adf6ctus proprios in fabellas tränstulit
Caliimniamque fictis elusit iocis.
Ego illius pro s6mita feci viam,

Et cöncitavi plüra quam reliquerat,

2*

20 PHAEDRI FABVLARVM

In cälamitatem d^ligens quaedäm meam. 40

Quod si äccusator älius Seianö foret,

Si t^stis alias, iudex alias d6iiiqae,

Dignüm faterei: 6sse me tantis malis,

Nee his dolorem d^lenirem römediis.

Suspicione siqais errabit saa 45

Et räpiet ad se, quöd erit eommane ömnium,

Stalt6 nadabit änimi eonsei^ntiam.

Huic ^xcasatam me velim nihilö minas:

Neque enim notare singalos mens 6st mihi,

Veram ipsam vitam et mores hominam ost6ndere. 50

Rem m6 professum dicet fors aliqais gravem.
Si Phr^x Aesopas pötuit, Anacharsis Scythes
Aet6rnam famam cöndere ingeniö suo:
Ego, litteratae qai sam propior Gra6ciae,
Car sömno inerti döseram patria6 decas? 05

Threlssa cam gens nümeret auctoris suos,
Linöqae Apollo sit parens, Masa Örpheo,
Qui säxa canta mövit et domuit feras
Hebriqae tenait impetas dulci mora.
Ergo hinc abesto, livor, ne frasträ gemas, 60

Quoniäm sollemnis mihi debetar glöria.

Indüxi te ad leg6ndam; sincerüm mihi
Candöre noto r6ddas iudiciüm, peto.

1. Anns ad amphoram.

Aniis iacere vidit epotam amphoram,
Adhüc Falerna fa6ce e testa nöbili
Odörem qaae iacündnm late spdrgeret.
Hanc pöstqaam totis dvida traxit naribns:
snävis anima! qnäle in te dicdm bonum 6

Antehdc fuisse, täles cum sint r^liquiae?

Hoc quo pertineat, dicet, qui me növerit.

LIBEE IIL 21

2. Panthera et pastores.

Solet & respectis p4r referri grätia.
Panthera inprudens ölim in foveam decidit.
Vid6re agrestes: 41ii fustes cöngerunt,
Alii önerant saxis; quidam contra miseriti —
Peritürae quippe, quämvis nemo la6deret — 5

Mis6re panem, ut süstineret spiritum.
Nox insecuta est: äbeunt securi domum,
Quasi inventuri mörtuam postridie.
At lila, vires üt refecit länguidas,
Velöci saltu fövea sese liberat lo

Et in cubile cöncito properät gradu.
Paucis diebus interpositis prövolat,
Pecüs trucidat, ipsos pastor6s necat,
Et ciineta vastans sa6yit irato impetu.
Tum sibi timentes qui ferae pep6rcerant 15

Damnum haüd recusant, täntum pro vitä rogant.
At lila: Memini qui me saxo p6tierit,
Qui p4nem dederit! V6s timere absistite;
Ulis revertor höstis, qui me Ia6serunt.

3. Lanins et simius.

Pend6re ad lanium quidam vidit simium,
Inter relicuas m6rces atque opsönia.
Quaesivit, quidnam s4peret. Tum laniüs iocans:
Quale, inquit, caput est, tdlis praestatür sapor.

Ridicule magis hoc dictum quam vere a6stimo; 5
Quando 6t formosos sa6pe inveni p6ssimos,
Et türpi facie mültos cognovi öptimos.

4. Aesopns et petnlans.

Succ6ssus ad perniciem multos d6vocat.
Aes6po quidam p6tulans lapidem inp6gerat.

22 PHAEDRI FABVLARVM

Tanto, inquit, melior! Assem deinde Uli dedit,
Sic prösecutus: Plus non habeo meh6rcule
Sed, ünde accipere pössis, monstrabö tibi. 6

Venit 6cce dives 6t potens: huic similiter
Inpinge lapidem et dignum accipies pra6mium.
Persu4sus ille f6cit, quod monitüs fuit;
Sed sp6s fefellit inpudentem audäciam:
Compr6iisus namque po6nas persolvit cruce. lo

V

5. Mnsca et mnla.

Musca in temone s6dit et mulam inerepans:
Quam tarda es! inquit; nön vis citius prögredi?
Vide, n6 dolone Collum compungdm tibi.
Respöndit illa: V6rbis non moveör tuis;
Sed Istum timeo, 8611a qui primä sedens 5

lugüm flagello t6mperat lentö meüm
Et 6ra frenis cöntinet spumäntibus.
Quapröpter aufer frivolam insol6ntiam:
Nam ubi tricandum et übi currendum sit, scio.

Hac d6rideri fäbula merit6 potest, lo

Qui sine virtute y4nas exerc6t minas.

6. Lnpns ad canem.

Quam dülcis sit lib6rtas, breviter pröloquar.
Cani perpasto mäcie confectüs lupus
Forte öccucurrit; dein salutant invicem,
Vt r6stiterunt: Vnde sie, quaesö, nites?
Aut quo cibo fecisti tantum corporis? 6

Ego, qui sum longe förtior, pereö fame.
Canis simpliciter: ]&'adem est condiciö tibi,
Praestdre domino si par officium potes.
Quod? inquit ille. Cüstos ut sis liminis,
A füribus tueäris et noctü domum. lo

Ego v6ro sum parätus: nunc patiör nives

LIBER III. 23

Imbr6sque in silvis äsperam vitäm trahens:

Quantö est facilius mihi sub tecto vivere,

Et ötiosum largo satiari cibo?

Veni 6rgo mecum. Dum procedunt, äspicit i6

Lupus ä catena cöUum detritüm cani.

Vnde höc, amice? Nihil est. Die, quaesö, tamen!

Quia videor acer, älligant me int6rdiu,

Luce üt quiescam et vigilem, nox cum v6nerit:

Crepüsculo solutus, qua visüm est, vagor. 20

Adftrtur ultro pänis; de mensä sua

Dat össa dominus; früsta iactant f^milia

Et quöd fastidit quisque pulmentärium.

Sie sine labore v6nter inpletür mens.

Age, siquo abire est änimus, est lic6ntia? 25

Non pl4ne est, inquit. Früere, quae laudds, canis:

Saginari nolo, üt liber non sim mihi.

7. Soror et firater.

Praec6pto monitus sa6pe te considera.
Hab6bat quidam filiam turpissimam
Id6mque insignem pülchra facie filium.
Hi, sp6culum in cathedra mätris ut positüm fuit,
Pueriliter lud6ntes forte insp6xerunt.

Hie s6 formosum iäctat: illa iräscitur
Nee glöriantis süstinet fratris iocos,
Acclpiens quippe cüncta in contum61iam.
Ergo 4d patrem decürrit laesura invicem
Magnäque invidia criminatur filium, 10

Vir nätus quod rem f^minarum t6tigerit.
Ampl6xus ille utrümque et carpens öscula
Dulc6mque in ambos cdritatem pärtiens:
Cotidie, inquit, sp6culo vos uti volo!
Tu förmam ne corrümpas nequitia6 malis; 15

Tu fäciem ut istam möribus vincäs bonis.

24 PHAEDRI FABVLARVM

8. Socrates ad amicos.

Vulgäre amici nömen, sed rarä est fides.
Cum pärvas aedes sibi fundasset Socrates —
Cuiüs non fugio mortem, si famam ädsequar,
Et c6do invidiae, dümmodo absolvär cinis, —
Ex pöpulo sie nescioquis, ut fieri solet: 5

Quaesö, tam angustam tälis vir ponis domum?
Vtinam, inquit, veris hänc amicis inpleam!

9. Pnllns ad margaritam.

In st^rquilino püUus gallinäceus, I

Dum qua6rit escam, mdrgaritam röpperit.
Iae6s indigno quänta res, inquit, loco!
Hoc siquis pretii cüpidus vidiss6t tui,
Olim redisses äd splendorem pristinum. 5

Ego quöd te inveni, potior cui multö est cibus,
Nee tibi prodesse n6c mihi quicqu4m potest.

Hoc Ulis narro, qui me non int611egunt.

10. Apes et fuci vespa indice.

Ap6s in alta föcerant quercü favos:
Hos füci inertes 6sse dicebänt suos.
Lis dd forum dedücta est vespa iüdice.
Quae g6nus utrumque nösset cum pulch^rrime,
Leg6m duabus hänc proposuit pärtibus:

Non inconveniens corpus et par 6st color,
In dübium plane r6s ut merito v6nerit.
Sed n6 religio p6ccet inprudöns mea,
Alvös accipite et c6ris opus infündite,
Vt 6x sapore m611is et forma favi, 10

De quis nunc agitur, aüctor horum appareat.
Fuci recusant: äpibus condiciö placet.
Tunc illa talem tülit iis sent^ntiam:

LIBER III. 25

Ap6rtum est, quis non pössit et quis f6cerit;
Quapröpter apibns friictum restituö suum. i6

Hane pra6terissem fiibulam sil6iitio,
Si pdctam faci n6n recusass6iit fidem.

11. De Insn et severitate.

Puerörum in turba quidam ludentem Atticus
Aesöpum nucibus cum vidisset, r^stitit
Et quasi delirum risit. Quod sensit simul
Derisor potius qudm deridendüs senex,
Arcüm retensum pösuit in media via: 6

Heus, inquit, sapiens; 6xpedi, quid f6eerim!
Coneürrit populus. Ille se torqu6t diu
•Nee qua6stionis pösitae causam int611egit.
Novissime succümbit. Tum victör sophus:
Cito rümpes arcum, s6mper si tensum hdbueris; lo
At si laxaris, cum voles, erit ütilis.

Sic lüdus animo d6bet aliquandö dari,
Ad cögitandum m^lior ut redest sibi.

12. Gicada *et noctna.

Humdnitati qui se non accömmodat,
Plerümque poenas öppetit sup6rbiae.

Cicdda acerbum nöctuae convicium
Faci6bat, solitae victum in tenebris qua6rere
Cavöque ramo cäpere somnum int6rdiu. 6

Rogäta est, ut tac6i'et. Multo välidius
Glamdre coepit. Rürsus admot4 prece
Acc6nsa magis est. Nöctua ut vidit sibi
Nullum 6sse auxilium et v6rba contemni sua,
Hac 6st adgressa gärrulam falläcia: lo

Dormire quia me n6n sinunt cantüs tui,
Sondre citharam quös putes ApöUinis,
Potdre est animus n6ctar, quod Pallas mihi

26 PHAEDEI FABVLAEVM

Nup6r donavit; si non fastidis, venu

Vnä bibamus. lila, quae arebät siti. is

Simül cognovit vöcem laudari suam,

Cupide ädvolavit. Nöctua egressa 6 cavo

Trepidäntem consectäta est et letö dedit

Sie Viva quod negärat tribuit mörtua.

13. Arbores in deomm tntela.

Olim, quas vellent 6s8e in tutelä sua,
Divi legerunt ärbores. Quercüs lovi
At m^rtus Veneri pldcuit, Phoebo laürea,
Pinüs Cybebae, pöpulus celsa H6rculi.
Minerva admirans, quäre steriles sümerent, 6

Int6rrogavit. Causam dixit lüppiter:
Honorem fructu n6 videamur v6ndere.
At, meh6rcules, narrdbit quod quis völuerit,
Oliva nobis pröpter fructum est grdtior.
Tunc sie deorum [in]g6ntium atque hominüm sator : lo
n4ta, merito sapiens dicere Omnibus!
Nisi utile est quod fäcimus, stulta est glöria.

Nil ägere, quod non prosit, fabella ädmonet.

14. Pavo ad Innonem de voce sna.

Pavo äd lunonem v6nit indign6 ferens,
Cantüs luscinii quod sibi non tribuerit;
Hlum 6sse cunctis ävibus admiräbilem,
Se d6rideri, simul ac vocem miserit.
Tunc cönsolandi grätia dixit dea: 6

Sed forma vincis, vincis magnitüdine;
Nitör smaragdi cöUo praefulg6t tuo
Pictisque plumis g6mmeam caudam 6xplicas.
Quo mi, inquit, mutam sp6ciem, si vincör sono?
Fatörum arbitiio partes sunt vobis datae: lo

Tibi forma, vires dquilae, lusciniö melos,

LIBER III. 27

Augürium Corvo, la6va cornici ömina,
Omn^sque propriis sdnt contentae dötibus.
Noli ädfectare quöd tibi non 6st datum,
Delüsa ne spes äd querellam r6cidat. 15

15. Aesopns respondet garrnlo.

Aesöpus domino sölus cum esset fdmilia,
Paräxe cenam iüssus est matürins.
Ignem 6rgo quaerens dliquot lustravit domus
Taiid6mque invenit, übi lucernam acc^nderet.
Tum circum eunti füerat quod iter löngius, 6

EflPfecit brevius: nämque recta p6r forum
Coepit redire. Et quldam e turba gärrulus :
Aesöpe, medio söle quid cum lümine?
Hominem, inquit, quaero, et äbiit festindns domum.

Hoc si molestus ille ad animum r^ttulit, 10

Sensit profecto se höminem non visüm seni,
Int6mpestive qui öccupato adlüserit.

Poeta.

Sup6rsunt mihi quae scribam, sed parcö sciens;
Primum 6sse videar n6 tibi mol6stior,
Distringit quem multärum rerum värietas;
Dein siquis eadem forte conari velit,
Habere ut possit äliquid operis r6sidui: 6

Quamvis materiae tänta abundet cöpia,
Laböri faber ut d6sit, non fabrö labor.
Brevitäti nostrae pra6mium ut reddäs, peto,
Quod es pollicitus: 6xhibe vocis fidem.
Nam vita morti pröpior est cotidie, 10

Et höc minus [per]v6niet ad me müneris,
Quo plus consumet t^mporis dilätio.
Si cito rem perages, usus fiet löngior:
Fru4r diutius, si celerius c6pero.

28 PHAEDRI FABVLARVM

Langu6ntis aevi dum sunt aliquae r^liquiae, 15

Auxilio locus est: ölim senio debilem

Frustra ädiuvare bönitas nitetür tua,

Cum idm desierit 6sse beneficio ütilis

Et mors vicina flägitabit d6bitnm.

Stultum ädmovere tibi preces existimo, 20

Proclivis ultro cum sit misericördia.

Saepe impetravit v6niam confessüs reus:

Quanto innocenti iüstius deb6t darf?

Tua6 sunt partes; füerunt aliorüm prius.

Dein simili gyro v^nient aliorüm vices. 26

Dec6me quod religio, quod patitür fides,

Me et grätulari pdtere iudiciö tuo.

Exc6dit animus qu6m proposuit t6rminum,

Sed difficulter cöntinetur Spiritus,

Int^gritatis qui sincerae cönscius so

A nöxiorum pr6mitur insol6ntiis.

Qui sint, requires? Apparebunt tempore.

Ego, quöndam legi qu4m puer sent6ntiam,

„Pal4m muttire pl6beio piäculum est,"

Dum sänitas constäbit, pulchre m^minero. 36

LIBER QVARTVS.

Poäta ad Particnlonem.

Operis cum habere d^stinassem t6rminum
In höc, ut aliis 6sset materia6 satis,
Consilium tacito cörde damnavi [tamen].
Nam siquis talis 6tiam titilli est, ut[i]
[Vel] illud ipsum cüpiat famae trMere,
[Quo]qu6 damnabit pacto, quidnam ömiserim,
Sua cuique cum sit 4nimi cogitdtio,
Colörque proprius. l&rgo non levitäs mihi,

LIBEE III. IV. 29

Sed c6rta ratio causam scribendi dedit.

Quar6, Particulo, qu6niam caperis fäbulae, lo

( — Quas A68opias, nön Aesopi nömino,

Quia paücas ille 08t6ndit, ego plur6s fero

Usü vetusto g^neris, sed rebus novis — )

Quartüm libellum dum uaeiue pörlegas,

Hüne öbtrectare si volet malignitas, 16

Imitäri dum non pössit, obtrectet, licet.

Mihi p4rta laus est, quöd tu, quod simil6s tui

Vesträs in Chartas v6rba transfertis mea

Dignümque longa iüdicatis m6 mora.

Inlitteratum plaüsum [m]ire d6sero. 20

1. Asinns et Oalli.

Qui ndtus est inftlix, non vitam modo
Trist6m decurrit, verum post obitüm quoque
Pers6quitur illum dura fati miseria.

Galli Cybebes circum in quaestus dücere
Asinüm solebant bäiulantem särcinas. 5

Is cum labore et pldgis esset mörtuus,
Detrdcta pelle sibi fecerunt t^mpana.
Rogäti mox a quödam, deliciö suo
Quidndm fecissent, höc iocati sunt modo:
Putdbat se post mortem securüm fore; 10

Ecce, dliae plagae cöngeruntur mörtuo.

2. Poeta.

loculdre tibi vid^tur, et san6 leve,
Dum nil habemus mdgnum, calamo lüdimus.
Sed diligenter intuere has n6nias:
Quantäm sub illis ütilitatem r^peries!
Non s6mper ea sunt, qua6 videntur: d6cipit

Frons prima multos; r4ra mens int611egit,
Quod interiore cöndidit cura dngulo.

30 PHAEDRI FABVLARVM

Hoc n6 locutus sine mercede existimer,
Fab611am adiciam d6 mustela et müribus.

Müstela cum annis 6t senecta d6bilis lo

Mur6s veloces nön valeret ädsequi,
Invölvit se farina et obscurö loco
Abi6cit negleg6nter. Mus escdm putans
Adsiluit et compr6nsus occubuit neci.
Alter similiter, p6riit deinde et t6rtiu8. 15

Aliquot [tunc] uenit sa6culis retörridus,
Qui sa6pe laqueos 6t muscipula eflFügerat;
Procülque insidias c6rnens hostis cällidi:
Sic väleas, inquit, üt farina es, qua6 iaces!

3. De vnlpe et nva.

Fam6 coacta vülpes alta in vinea
Vvam Mpetebat sümmis saliens viribus:
Quam tangere ut non pötuit, disced6ns ait:
Nondüm matura est; nölo acerbam sümere.

Qui fdcere quae non pössunt verbis 61evant, 5
Adscribere hoc deb6bunt exemplüm sibi.

4. Equus et aper.

Equüs -sedare sölitus quo fuerät sitim,
Dum s6se aper volütat, turbavit vadum.
Hinc örta lis est. Sönipes iratüs fero
Auxilium petiit hominis, quem dorsö levans
Redit ad hostem. läctis hunc teils eques 5

Postquam interfecit, sie locutus trdditur:
Laetör tulisse auxilium me precibüs tuis;
Nam pra6dam cepi et didici, quam sis ütilis;
Atque ita coegit fr6nos invitüm pati.
Tum ma6stus ille: Pärvae vindictäm rei 10

Dum qua6ro demens, s6rvitutem r6pperi.

LIBER IV. 31

Haec iracundos Mmonebit fdbnla
Inpüne potius la6di quam dedi 41teri.

5. Pngna mnrinin et mnstelarnm.

Cum victi mures müstelarum ex6rcitu
(Histöria quorum et in tabernis pingitur)
Fuger6nt et artos circum trepidar6nt cavos,
Aegr6 recepti tarnen evaserünt necem.
Duc6s eorum, qui capitibus cöraua 6

Suis ligarant, üt conspicuum in pro61io
Hab6rent Signum, quöd sequerentur, milites,
Haes6re in portis süntque capti ab höstibus;
Quos inmolatos victor avidis d6ntibus
Capäcis alvi mersit tartareö specu. lo

Quemcümque populum tristis eventüs premit,
Periclitatur mägnitudo prineipum;
Minüta plebes fdcili praesidiö latet.

6. Phaedrns.

Tu, qui, nasute, scripta destringis mea
Et h6c iocorum lagere fastidis genus,
Par6! Labellum sustine patientia,
Sev6ritatem fröntis dum placö tuae
Et in cothurnis prödit Aesopüs novis! 6

Vtinäm ne nemoris ümquam Pelii iugo
Pinüs bipinni cöncidisset Th6ssala!
Nee äd professae mortis audac^m viam
Fabricässet Argus öpere Palladiö ratem,
Inhöspitalis prima quae ponti sinus lo

Pateföcit in pemiciem Graium et bärbarum!
Namque 6t superbi lüget Aeeta6 domus,
Et regna Peliae sediere Medea6 iaeent,
Quae sa6vum ingenium v4riis involvöns modis

32 PHAEDRI FABVLARVM

Illic per artus frdtris explicuit fugam, i6

Hie ea6de patria Peliadum infeeit manus,

Quid tibi videtur? H6e quoque insulsüm est, ait,
Falsöque dietum; lönge quia vetüstior
Aega6a Minos cldsse perdomuit freta
Iust6que vindicävit exemplo imperi. 20

Quid 6rgo possum ßicere tibi, lectör Cato,
Si ii6c fabellae t6 iuvant nee fäbulae?
Noli molestus 6s8e omnino litteris,
Maiörem exhibeant n6 tibi moI6stiam.

Hoe Ulis dietum est, qui stultitia naüseant 26

Et, üt putentur säpere, caelum vituperant.

7. Serpens ad fabmm ferrarinm.

Mordäciorem qui inprobo deute ädpetit,
Hoc 4rgumento 86 describi s6ntiat.

In öfficinam föbri venit vipera.
Haec cum temptaret, siqua res esset sibi,
Limäm momordit. flla contra cöntumax: 5

Quid me, inquit, stulta, d6nte captas la6dere,
Omne 4dsüevi förrum quae conrödere?

8. Vulpes et oaper.

Homo simul ac venit in periclum cällidus,
Reperire eflfugium qua6rit alteriüs malo.

Cum d6cidisset vülpes in puteum inscia
Et 41tiore claüderetur märgine.
Dev6nit hircus sitiens in eund6m locum; 5

Simül rogavit; 6sset an dulcis liquor
Et cöpiosus? Ula fraudem möliens:
Desc6nde, amice; tänta bonitas 6st aquae,
Volüptas ut satidri non possit mea.
Inmisit se barbätus. Tum vulp6cula 10

LIBER IV. 33

Eväsit puteo, nixa celsis cörnibus.
Hircümque clauso liquit haerent6m vado.

9. De vitiis hominnm.

Peräs inposuit lüppiter nobis duas:
Propriis repletam vitiis post tergüm dedit,
Ali^nis ante p6ctus suspendit gravem.

Hac r6 videre nöstra mala non pössumus;
Alii simul delinquunt, censores sumus.

10. Für et lucema.

Luc^rnam für acc^ndit ex ar4 lovis
Ipsümque compilävit ad lam6n suum.
Onüstus sacrilegio cum disc6deret,
Rep6nte vocem säncta misit Religio:
Malörum quamvis ista fuerint münera 5

Mihique invisa, ut nön oflfendar sübripi,
Tam6n, sceleste, spiritu culpäm lues,
Olim cum adscriptus v6iierit poena6 dies.
Sed ne ignis noster ßtcinori praelüceat,
Per qu6m verendos 6xcolit pietäs deos, 10

Veto 6sse tale lüminis commercium.
Itaque hödie nee lucömam de flammä deum
Nee d6 lucema fäs est accendi sacrum.

Quot r6s contineat b6c argumentum ütiles,
Non 6xplicabit älius, quam qui r^pperit. 15

Significat primo sa6pe, quos ipse älueris,
Tibi inveniri mäxime conträrios;
Secündo ostendit sc61era non ir4 deum,
Fatörum dicto s6d puniri tempore;
Novissime interdicit, ne cum mälefico 20

Vsüm bonus consöciet ulliüs rei.

Phaedrns. 3

34 ' PHAEDRI FABVLARVM

11. Malas esse divitias.

Op6s invisae m6rito sunt forti viro,
Quia dives arca v6ram laudem int^rcipit.

Caelö receptus pröpter virtutem Hercules
Cum grdtulantes p6rsalutass6t deos,
Veni6iite Pluto, qui Fortunae est fflius, 6

Av6rtit oculos. Causam quaesivit pater.
Odi, inquit, illum, quia maus amicus est
Simulque obieeto cüncta corrumpit lucro.

12. De capris barbatis.

Barbdm capellae cum inpetrassent ab love,
Hirci maerentes indignari co6penint,
Quod dignitatem f^minae aequass^nt suam.
Sinite, inquit, illas glöria vand frui
Et üsurpare v6stri omatum mtneris, 5

Par68 dum non sint v6strae fortitüdini.

Hoc argumentum mönet, ut sustineäs tibi
Habitu 6sse similes, qui sint virtute inpares.

13. De fortnnis hominnm.

Cum d6 fortunis quidam quereretür suis,
Aesöpus finxit cönsolandi grdtia:

Yexäta saevis ndvis tempestätibus,
Int^r vectorum Idcrimas et mortis metum,
Faciem ä,d serenam subito ut mutatür dies, 5

Ferri secundis tüta coepit flätibus
Nimidque nautas hilaritate extöUere.
Functüs periclis tum gubematör sophus:
„Parc6 gaudere oportet et sensim queri." —
Totam a6que vitam miscet dolor et ga&dium. lo

LIBEE IV. 35

14. Serpens. Misericordia nociva.

Qui f6rt malis auxilium, post tempüs dolet.
Gelü rigentem quldam colubram süstalit
Siniique fovit c6ntra se ipsum misericors ;
Namque üt refecta est, ii6cuit hominem prötinus.
Hanc 41ia cum rogäret causam fdcinoris, ö

Bespöndit: Nequis discät prodesse inprobis.

15. Vnlpes et draco.

Vulp6s cubile födiens, dum terram 6ruit
Agitque plures dltius cuniculos,
Perv^nit ad dracönis speluncam intimam,
Gustödiebat qui thesauros dbditos.
Hunc simul aspexit: Öro, ut inprüdentiae ö

Des primum veniam; deinde si pulchr6 vides,
Quam nön conveniens aürum sit vita6 meae,
Respöndeas dementer. Quem fructüm capis
Hoc 6x labore, quödve tantum est pra6mium,
Vt cäxeas somno et a6vum in tenebris 6xigas? lo
Nullum, inquit ille; v6rum hoc a summö mihi
love Mtributum est. 6rgo nee sumis tibi
Nee Ulli donas quicquam? Sic fatis placet.
Nolo irascaris, libere si dixero:
Dis 6st iratis ndtus, qui est similis tibi. 15

Abitürus illuc, quo priores äbierunt,
Quid m6nte caeca miserum torques spiritum?
Tibi dico, avare, gaüdium heredis tui,
Qui ttire superos, ipsum te fraudäs cibo,
Qui tristis audis müsicum cithara6 sonum, 20

Quem tibiarum mäcerat iucünditas
Opsöniorum pr6tia cui gemitum 6xprimunt,
Qui dum quadrantes äggeras patrimönio
Caelüm fatigas sördido periürio,

tt*

36 PHAEDKI FABVLAKVM

Qui circumcidis ömnem inpensam ftineri, 25

Libitina nequod d6 tuo faciät lucrum.

16. Fhaedrns.

Quid iüdicare cögitat livör modo?
Lic6t dissimulet, pülchre tarnen int611ego:
Quicquid putabit 6s8e dignum memoria,
Aesöpi dicet; si quid minus adriserit,
A m6 contendet fictum quovis pignore. 5

Quem völo refelli iäm nunc responsö meo:
Sive höc ineptum sive laudandüm est opus,
Inv6nit ille, nöstra perfeeit manus.
Sed 6xsequamur co6ptum proposito ördine.

17. De Simonide.

Homo döctus in se s6mper divitids habet.
Simönides, qui scripsit egregiüm melos,
Quo paiipertatem siistineret fä,cilius,
Circum Ire coepit ürbes Asiae nöbiles,
Merc6de accepta laiidem victorüm canens. 5

Hoc g6nere quaestus pöstquam locuples fdctus est,
Kedire in patriam völuit cursu p61agio;
Erat aütem, ut aiunt, nätus in Cia insula:
Ascöndit navem, quam tempestas hörrida
Simul 6t vetustas m6dio dissolvit mari. lo

Hi zönas, illi r6s pretiosas cölligunt
Subsidium vitae. Quidam curiösior:
Simönide, tu ex öpibus nil sumls tuis?
Mecum, inquit, mea sunt cüncta. Tunc pauci 6natant,
Quia plüres onere d6gravati p6rierant. i6

Praedönes adsunt, rdpiunt, quod quisque 6xtulit,
Nudös relinquunt. Forte Clazomena6 prope
Antiqua fuit urbs, quam petierunt naüfragi.
Hie litterarum quidam studio d6ditus.

LIBER IV. 37

Simönidis qui sa6pe versus 16gerat 20

Erätque absentis Admirator mäximus,

Sermone ab ipso cögnitum cupidissime

Ad s6 recepit; v6ste, nummis, fämilia

Hominem 6xornavit. C6teri tabuläm suam

Portänt rogantes victum. Quos casu öbvios 26

Simönides ut vidit: Dixi, inquit, mea

Mecum 6sse cuncta; vös quod rapuistis, perit.

18. Mons parturiens.

Mons p4rturibat, g^mitus inman6s eiens,
Erdtque in terris mäxima exspectdtio.
At ille murem p6perit. Hoc scriptum est tibi,
Qui, magna cnm minäris, extricds nihil.

19. Formica et mnsca.

[Nil dgere quod non prosit, fabella ädmonet.]
Formica et musca cöntendebant dcriter,

Quae plüris esset. Müsca sie coepit prior:

Confferre nostris tti potes te laiidibus?

Vbi inmolatur, 6xta praegustö, deum

Moror Inter aras, t6mpla perlustro ömnia. 6

In cäpite regis s6deo, cum visüm est mihi,

Et mätronarum c4sta delibo öscula.

Laböro nihil, atque öptimis rebus fruor.

Quid hörum simile tibi contingit, rüstica?

Est glöriosus sdne convictüs deum, 10

Sed Uli, qui invitätur, non qui invisus est.

ßeges commemoras 6t matronarum öscula —

Ego grä,num in hiemem cum studiose cöngero,

Te circa murum pdsci video st6rcore.

Aräs frequentas: n6mpe abigeris, cum venis. 16

Nihil laboras: ideo cum opus est, nil habes.

Super 6tiam iactas, tigere quod deb6t pudor.

38 PHAEDRI FABVLARVM

Aestäte me lac^ssis; cum brumä est, siles.

Moii contractam ciim te cogunt frigora,

Me cöpiosa r6cipit incolum6m domus. 20

Satis profecto r6ttudi 8up6rbiam.

Fab611a talis höminum disceroit notas
Eörum, qui se fälsis ornant laiidibus,
Et quönim virtus 6xhibet solidüm decus.

20. Foeta.

Quantiim valerent inter homines litterae,
Dixi superius: quäntus nunc illis hono»
A süperis sit tribütus, tradam m6moriae.

Simönides idem ille, de quo r6ttuli,
Victöri laudem cüidam pyctae ut scriberet, 5

Certö condixit pr6tio; secretüm petit.
Exigua cum frenäret materia inpetum,
Vsüs pofe'tae möre est et lic6ntia
Atque interposuit g6mina Ledae sidera,
Auctöritatem similis referens glöriae. 10

Opus ddprobavit; s6d mercedis t6rtiam
Acc6pit partem. Cum relicuam pösceret:
Illi, inquit, reddent, quörum sunt laudis duae.
Verum, üt ne irate t6 dimissum s6ntiant,
Ad c6nam mihi promitte; cognatös volo 15

Hodie invitare, quörum es in numerö mihi.
Frauddtus quamvis 6t dolens iniMa,
Ne male dissimulans grätiam corrümperet,
Promisit. Kediit höra dicta, r6cubuit.
Splend6bat hilare pöculis convivium, 20

Magno ädparatu la6ta resonabdt domus:
Kep6nte duo cum iüvenes sparsi pulvere,
Sudöre multo diffluentes, cörpora
Humänam supra förmam, cuidam s6rvolo
Mandant, ut ad se prövocet Simönidem; 26

LIBEE IV. V. 39

Ipsius interösse, ne faciät moram.

Homo p^rturbatus 6xcitat Simönidem.

Vniim promorat vix pedem triclinio,

Euina camarae subito oppressit c6teros;

Nee Ulli iuvenes sunt reperti ad id,nuam. 30

Vt 68t vulgatus ördo narrata6 rei,

Omn6s seierunt nüminum praesöntiam

Vati dedisse vitam mereedis loeo.

Foäta ad Farticnlonem.

AdhAe supersunt mAlta, quae possim loqui,
Et eöpiosa abundat rerum värietas;
Sed t6mperatae suäves sunt argAtiae,
Immödieae oflFendunt. Quäre, vir sanetissime,
Partieulo, ehartis nömen vieturüm meis, 6

Latinis dum man6bit pretium litteris,
Si nön Ingenium, c6rte brevitatem ddproba,
Quae eömmendari tänto debet iüstius,
Quantö poetae sunt molesti vdlidius.

[LIBER QVINTVS.]

Foeta.

Aesöpi nomen sicubi interpösuero,
Cui r6ddidi iam pridem quicquid d6bui,
Auctöritatis 688e scito grätia.
Vt quidam artifiees nöstro faeiunt sa6culo,
Qui pr6tium operibus mäius inveniünt, novo 5

Si märmori adscrips6runt Praxitel6n suo,
Tritö Myronem arg6nto, tabulae Zeuxidem.
Adeö fucatae plus vetustati favet
Invidia mordax quam bonis praes^ntibus.
Sed iam äd fabellam tälis exempli feror. 10

40 PHAEDRI FABVLARVM

1. Demetrins rex et Menander poeta.

[Quomodo saepe fallatur hominum iudicium.]

Dem6triu8, qui dictus est Phal^reus,
Athönas occupdvit imperio inprobo.
Vt mos est vulgi, pdssim et certatim ruit
„Feliciter!" succlämans. Ipsi prineipes
niam ösculantur, qua sunt oppressi, manum, 5

Tacit6 gementes tristem fortuna6 vicem.
Quin 6tiam resides 6t sequentes ötium,
Ni d6fuisse nöceat, repunt Ultimi;
In quis Menander, nöbilis como6dii8,
Quas ipsum ignorans 16gerat Dem6trius 10

Et ddmiratus füerat ingeniAm viri,
Vngu6nto delibütus, vestitA fluens,
Veni^bat gressu d61icato et länguido.
Hunc übi tyrannus vidit extremo dgmine:
Quisnäm cinaedus ille in conspectu meo 15

Aud6t venire? ß6sponderunt pröximi:
Hie 6st Menander scriptor. Mutatüs statim:
Homo, inquit, fieri nön potest formösior.

2. Duo milites et latro.

Duo cum incidissent in latronem milites,
Vnüs profugit, älter autem röstitit
Et vindieavit s6se forti d6xtera.
Latröne oeciso timidus aceurrit comes
Stringitque gladium, dein reiecta pa6nula: 5

Cedo, inquit, illum; idm curabo s6ntiat,
Quos ättemptarit. Tüne, qui depugnäverat :
Vellem istis verbis sältem adiuvis86s modo;
Constäntior fuissem vera existimans.
Nunc c6nde ferrum et linguam pariter fütilem, 10
Vt pössis alios ignorantes fällere.

LIBEK V. 41

Ego, qui sum expertus, quäntis fugias viribus,
Scio, qudm virtuti nön sit credendüm tuae.

Illi Msignari d6bet haec narrätio,
Qui r6 secunda förtis est, dubia fugax. 15

8. Calvus et mnsoa.

Calvi momordit müsca nudatüm caput;
Quam opprimere captans älapam sibi duxit gravem.
Tunc lila inridens: Punctum volucris pärvulae
Voluisti morte ulcisci; quid faci68 tibi,
IniAriae qui addideris contum61iam? 5

Eespöndit: Mecum ßicile redeo in grdtiam,
Quia nön fuisse m6ntem laedendi scio.
Sed t6, contempti g6neris animal inprobum,
Quae dölectaris bibere humanum sanguinem,
Opt6m necare v61 maiore incömmodo. 10

Hoc argumentum döcet [ei] ueniäm darf,
Qui cdsu peccat, quia, qui consiliö est nocens,
Illum 68se quavis dignum poena iüdico.

4. Asinns et porcellns.

Quidam Immolasset v6rrem cum sancto H6rculi,
Cui pr6 Salute vötum debebdt sua,
As611o iussit r61iquias poni hördei.
Quas äspernatus ille sie locütus est:
Tutim libenter prörsus adpeter6m cibum, 5

Nisi, qui nutritus illo est, iugulatüs foret.

Huiüs respectu fäbulae det6rritus
Periculosum s6mper vitavi lucrum.
Sed dicis: Qui rapu^re divitiäs, hauent!
Numer6mus agedum, qui deprensi p6rierunt. 10

Maiörem turbam pünitorum r6peries.
Paucis temeritas 6st bono, multis malo.

42 PHAEDRI FABVLARVM

5. Scnrra et rusticus.

Pravö favore läbi mortalös solent
Et, pra6iudicio dAm stant erroris sui,
Ad pa^nitendum r6bu8 manifestis agi.

Facturus ludos quidam dives nöbilis
Propösito cunctos invitavit pra6mio, 5

Quam quisque posset üt novitatem ost6nderet.
Ven6re artifices laüdis ad certämina,
Quos inter scurra, nötus urbanö sale,
Habere dixit 86 genus spectäculi,
Quod in theatro nümquam prolatüm foret. 10

Di8p6rsus rumor civitatem cöncitat,
PauUo ante vacua türbam deficiunt loca.
In sca6na vero pöstquam 8olus cönstitit
Sine ddparatu, nüllis adiutöribus,
Sil6ntium ipsa f6cit exspectätio. 16

nie in sinum rep6nte demisit caput
Et sie porcelli vöcem est imitatüs sua,
Verum üt subesse päJlio cont6nderent
Et 6xcuti iub^rent. Quo facto simul
Nil 68t repertum, mültis onerant laüdibus 20

Homin6mque plausu prösecuntur mdximo.
Hoc vidit fieri rusticus. Non meli6rcule
Me vincet, inquit, 6t statim prof6ssus est
Id6m facturum m61ius se postridie.
Fit türba maior. Idm favor ment6s tenet 26

Et d6risurus, nön spectaturüs silet.
Vt6rque prodit. Scürra degrunnit prior
Mov6tque plausus 6t clamores säscitat.
Tunc simulans sese v6stimenti8 rusticus
Porc611um obtegere, (qu6d faciebat scilicet, 30

Sed, in priore qula nil compereränt, latens)
Perv611it aurem v6ro, quem celäverat,

LIBER V. 43

Et cum dolore vöcem naturae 6xprimit.
Adclämat populus scürram multo similius
Imitä.tum et cogit nisticum trudi foras. 36

At ille profert ipsum porcellum 6 sinu,
Turp6mque aperto pignore error6m probans:
En, hie declarat, quäles sitis iüdices!

6. Calvns et quidam [aeqne] pilis defectns.

Inv6nit calvus forte in trivio p6ctinem.
Accössit alter, a6que defecttis pilis.
Heia! inquit, in commune, quodcumque 6st lucri.
Ost6ndit ille pra6dam et adiecit simul:
Superüm voluntas favit; sed fato invido 5

Carbönem, ut aiunt, pro thesauro inv^nimus.

Quem sp6s delusit, huic querella cönvenit.

7. Frocaz tibicen.

Vbi vänus animus aüra captus frivola
Adripuit insol6ntem sibi fidüciam,
Facile äd derisum stülta levitas dticitur.

Princ6ps tibicen nötior paul6 fuit,
Operäm Bathyllo sölitus in scaenä dare. 5

Is forte ludis — nön satis memini quibus —
Dum p6gma rapitur, cöncidit casA gravi
Necopinus et sinistram fregit tlbiam,
Duds cum dextras mäluisset p6rdere.
Int6r manus subldtus et muMm gemens lo

Domüm refertur. Aliquot menses tränseunt.
Ad sänitatem dum uehit curätio.
Vt sp6ctatorum mos est, id lepidAm genus
Desiderare co6pit, cuius flätibus
Sol6bat excitdri saltantis vigor. 15

Erat facturus lüdos quidam nöbilis
Et incipiebat Princeps adduci rei.

44 PHAEDKI FABVLARVM

Ingr6dia se redücit, ut tantümmodo

Ips6 ludorum ost6nderet 8es6 die.

Qui 8imiil advenit, rümor de tibicine 20

Fremit in theatro. Quidam adfirmant mörtunin,

Quidam in conspectum pröditurum sine mora.

Aula6o misso, d6volutiB tönitribus

Di sunt locuti möre translaticio.

Tunc chörus ignotum modo reducto cänticum 25

Insönuit, cuius ha6c fuit sent6ntia:

„Laetäre incolumis, Eöma, salvo Principe!"

In plaAsus consurröetum est. lactat bdsia

Tibicen; gratuläri fautor6s putat.

Equ6ster ordo stültum errorem int611egit 30

Magnöque risu cdnticum repeti iubet.

Iterätur illud. Homo mens se in pülpito

Totüm prosternit. PlaAdit inlud6ns eques.

Rogäre populus hünc coronam existimat.

Vt v6ro cuneis nötuit res Omnibus, 35

Princ6ps ligato crüre nivea fdscia,

Niveisque tunicis, niveis etiam cälceis,

Sup6rbiens honöre divina6 domus,

Ab üniversis cäpite est protrusiis foras.

8. Tempus.

Cursü volucri, p6ndens in noväcula,
Calvüs, comosa frönte, nudo occipitio,
(Quem si öceuparis, t6neas; elapsüm semel
Non ipse possit lüppiter repr6ndere,)
Occäsionem r6rum significät brevem. 6

Efl'6ctus impediret ne segnis mora,
Finx6re antiqui tälem effigiem T6mporis.

9. Taurus et vitulus.

Angüsto in aditu taurus luctans cörnibus
Cum vix intrare pösset ad praes6pia,

LIBEE V. APPENDIX. 45

Monstrdbat vitulus, quo se pacto fl6cteret.
Tace, inquit, ante hoc növi, quam tu nätus es.
Qui döctiorem em6ndat, sibi dici putet. 6

10. Canis et sns et yenator.

Adv6rsus omnes förtis veloces feras
Canis cum domino sömper feciss6t satis,
Langu6re coepit dnnis ingraväntibus.
Aliquändo obiectus hispidi pugna6 suis
Adripuit aurem: s6d cariosis d6ntibus 6

Praedäm dimisit. Hie tunc venatör dolens
Canem öbiurgabat. Cui senex contra latrans
Non t6 destituit änimus, sed vir68 meae.
Quod füimus, lauda, si iäm damnas, quöd sumus.

Hoc cur, Philete, scripserim, pulchr6 vides. lo

APPENDIX.

FABVLAE lAMBICAE VIX KECTE PHAEDRO

ATTßlBVTAE.

1. Simins et vnlpes.

[Avarum etiam quod sibi superest non libenter dare.]

Vulp6m rogabat pärtem caudae simius,
Cont6gere honeste pösset ut nudds nates;
Cui sie maligna: Löngior fiät licet,
Tamen illam citius p6r lutum et spinäs traham,
Tibi quam partem quämvis parvam inp6rtiar.

[De iis, qui legunt libellum.]

Hoc quälecumque est, Müsa quod ludit mea,
Nequitia pariter laiidat et frugälitas,
Sed lia6c simpliciter; illa tacite iräscitur.

46 PHAEDKI FABVLARVM

2. Anctor.

[Non esse plus aequo petendum.]

Arbitrio si natura finxiss6t meo
Genus mortale, lönge foret instrüctius :
Nam cäncta nobis ätti-ibuisset cömmoda,
Quae cuique indulgens Fortuna animali dedit:
Elephänti vires, 6t leonis impetum, 5

Cornicis aevum, duritiam tauri trucis,
Equi velocis pl^cidam mansuetüdinem,
Et ad^sset homini süa tarnen soll6rtia.
Nimirum in caelo s6cum ridet lüppiter,
Magno ha6c consilio qui negavit höminibus, lo

Ne sc6ptrum mundi räperet nostra aud^cia.

Ergo contenti münere invicti lovis
Fatdlis annos d6curramus t6mporis.
Nee pliis conemur, quam sinit mortälitas.

3. Fromethens et dolus.

[De veritate et mendacio.]

Olim Prometheus sa6culi figulüs novi
Cur4 subtili V6ritatem f6cerat,
Vt iura posset inter homines r6ddere.
Subito äccersitus nüntio magni lovis
Comm6ndat officinam fallaci Dolo, 5

In disciplinam nüper quem rec6perat.
Hie studio accensus, ßtcie simulacrAm pari,
Vnd statura, simile et membris Omnibus,
Dum t6mpus habuit, cällida finxit manu.
Quod pröpe iam totum mire cum positüm foret, lo
Lutum äd faciendos Uli defeeit pedes.
ßedit magister, quo festinant6r Dolus
Metü turbatus in suo sedit loco.
Mirä-ns Prometheus tä,ntam similitödinem,
Propria6 videri völuit artis glöriam. 16

APPENDIX. 47

Igitür förnaci päriter duo signa intuUt;

Quibtis percoctis ätque infuso spiritu,

Mod6sto gressu säncta incessit Vöritas;

At trünca species ha6sit in vestigio.

Tunc falsa imago atque öperis furtivi labör 20

Mendäcium adpeMtum est; quod negäntibus

Ped6s habere fäcile ipse [ego] cons6ntio.

Simuläta interdum vitia prosunt faöminibas,
Sed t6mpore ipso t4men apparet v6ritas.

4. Auctor.

[Sensum aestimandum esse, non verba.]

Ixion quod versäri narratür rota,
Volübilem Fortünam iactari docet.
Ady6rsus altos Sisjphus montös agit
Saxüm labore siimmo, quod de v6rtice,
Sudöre semper irrito revölvitur; 5

Ost6ndit [esse] sine fine hominum miserias.
Quod st^s in amne Täntalus mediö sitit,
Aväri describiintur, quos circümfluit
Vsüs bonorum, s6d nil possunt tängere.
Vrnis scelestae Dänaides portänt aquas, 10

Pertüsa nee conipl6re possunt dölia;
Imö luxuriae quicquid dederis, p6rfluet.
Nov6m porrectus Tityos est per iügera,
Tristi renatum süggerens poena6 iecur:
Quo quis maiorem pössidet terra6 locum, 16

Hoc d6monstratur cüra graviore ädfici.
Consiilto involvit v6ritatem antiquitas^
Vt sapiens intell6geret, errar6t rudis.

5. Auotor.

lus utile nobis quöd sit die, Phoebe, öbsecro,
Qui D61phos et famösum Pamasum incolis,

48 PHAEDRI FABVLARVM

Quo d6 sacratae vätis horresciint comae,

Tripodös moventur, mügit adytis R61igio,

Tremüntque lauri et ipse pallescit dies. 5

Voc6s resolvit icta Pytho nümine:

Audite gentes D61ii monitüs dei:

Pietdtem colite, v6ta superis r6ddite,

Patridm, parentes, nätos, castas cöniuges

Def6ndite armis f6rroque hostem p611ite! lo

Amicos 8ublevä,te, miseris päreite,

Bonis favete, siibdolis ite öbviam!

Delicta vindieäte, stigmate inpios,

Punite turpi thälamos qui violänt stupro,

Malös cavete, nülli nimium cr6dite! 15

Haec 61ocuta cöneidit virgö furens:

Fur6n8 profecto; nämque dixit p6rditis.

6. Aesopus et scriptor.

[De malo scriptore se laudante.]

Aesöpo quidam scripta recitar4t mala,
In quis inepte mültum se iactdverat.
Scire 6rgo cupiens quidnam sentir6t senex,
Numquid tibi, inquit, visus sum sup6rbior?
Haud väna nobis ingeni fidücia est. 6

Conf6ctus ille p6ssimo volümine:
Ego, inquit, quod te laüdas vehementer probo,
Namque h6c ab alio nünquam continget tibi.

7. Fompeius Magnus et eins miles.

[Quam difficile sit hominem nosse.]

Magni Pompei miles vasti corporis
Fract6 loquendo et ämbulando möUiter
Famäm cinaedi träxerat certissimam.
Hie insidiatus nöcte iumentis ducis.
Cum v6ste et auro et magno argenti pöndere 6

APPENDIX. 49

Avörtit mulos. Factum rumor dissipat ;

Argditur miles, räpitur in praetorium,

Tum Magnus: Quid? ait, ttine me, commilito,

Spoli4re es ausus? flle continuo 6xscreat

Sibi in sinistram et spütum digitis dissipat. lo

Sic, Imperator, 6culi exstillescänt mei,

Si vidi aut tetigi. Tum vir animi simplicis

Id d6decus caströrum propelli iubet,

Nee c4dere in illum credit tantam audäciam.

Breve t6mpus interc6ssit, et fid^ns manu i6

Vnum 6 Komanis prövocabat bärbarus.

Sibi quisque metuit; primi quin mussänt duces.

Tand6m cinaedus häbitu, sed Mars viribus,

Adit sedentem pro tribunali ducem,

Et v6ce molli: Licet enim? Verum 6ici 20

Virum ut in re atroci Magnus stomachans imperat.

Tum quidam senior 6x amicis principis:

Hunc 6go committi sätius fortunae drbitror,

In quo iactura 16vis est, quam fort6m virum,

Qui cäsu victus t6meritatis te drguat. 26

Ass^nsit Magnus 6t permisit militi

Prodire contra; qui mirante ex6rcitu,

Dictö celerius höstis abscidit caput

Victörque rediit. His tunc Pompeiüs super:

Corona, miles, 6quidem te donö libens, 30

Quod vindicasti laüdem Romani imperi;

Sed 6xstillescant öculi sie, inquit, mei,

Turpe illud imitans iüsiurandum nülitis,

Nisi tu äbstulisti särcinas nup6r meas.

8. Pater familias et Aesopus.

[Quomodo domanda sit ferox iuventiis.]

Pat6r familias sa6vum habebat filium.
Hie 6 conspectu cum patris rec6sserat,

Phaedms. 4

50 PHAEDRI FABVLARVM

Verb6ribus servos Mficiebat plürimis
Et 6xercebat f6rvidam adulesc6iitiam.
Aesöpus ergo närrat hoc brevitör seni: 5

Quidäm iuvenco vötulum adiungebät bovem.
Ib cum refugiens inpari collö iugum
AeUtis excusäret vires Mnguidas:
Non 68t, quod timeas, inquit illi rüsticus;
Non üt labores fäcio, sed ut istüm domes, 10

Qui cälce et cornu mAltos reddit d6biles.
Et tu, nisi istum t6cum assidue d^tines
Feröxque ingenium cömprimis dementia,
Vide, 116 querella mäior accrescdt domus.
Atröcitati mänsuetudo est r6medium. 15

9. Aesopns et victor gymnicus.
[Quomodo comprimatur aliquando iactantia.]

Victörem forte g;J^mnici certäminis
lactäntiorem cum vidisset f Aesopus
Int6rrogavit, 4n plus adversärius
Valuisset eins? Ille: Ne istud dixeris;
Mult6 fuere vires maior6s meae. 5

Quod, inquit, ergo, stülte, meruisti decus,
Minus valentem si vicisti förtior?
Fer^ndas esses, forte si te dic6res
Superdsse, qui fuisset melior viribus.

10. Asinus ad lyram.
[Quoinodo ingenia saepe calamitate intercidant]

Asinüs iacentem vidit in pratö lyram.
Accössit et temptävit chordas üngula;
Sonu6re tactae. Bella res, sed meh6rcules
Male c6ssit, inquit, ärtis quia sum n6scius.
Si repperisset äliquis hanc prud6ntior, 5

Divinis aures öblectasset cäntibus.

Sic sa6pe ingenia calamitate int6rcidunt.

APPENDIX. 51

11. Gallus lectica a felibus vectus.

[Nimiam securitatem saepe in periculum homines ducere.]

Fel6s habebat gdllus lecticdrios.
Hunc gloriose vülpes ut vidit vehi,
Sic 6st locuta: M6neo, praecaveäs dolum;
Istörum valtus nämque si consideras,
Praedäm portare iüdiceS; non särcinam. 6

Postquam 6surire söcietas coepit fera
Discörpsit dominum>et f6cit partes fäcinoris.

12. Scrofa parturiens et lupus.

[Faciendum prius de homine periculum, quam eius te committas

fidei.]

Prem6nte partu seröfa cum gemerkt iacens,
Accürrit lupus et öbstetricis pärtibus
Se pösse fungi dixit, promitt6ns opem.
Quae v6ro nosset p6ctoris fraudem inprobi,
Susp6ctum officium r6pudiavit mälefici 6

Et: Sätis est, inquit, si recedes löngius.
Quodsi perfidiae s6 commisiss6t lupi
Inpar dolori, fata complesset sua.

13. Aesopus et servus profagns.

[Non esse malo addendum malum.]

Servüs profugiens dominum naturae dsperae
Aesöpo occurrit nötus e vicinia.
Quid tu confusus? Dicam tibi clar6, pater,
Hoc nämque es dignus äppellari nomine,
Tutö querella quia apud te depönitur. 5

Plaga6 supersunt, d6sunt mihi cibdria;
Subinde ad villam mittor sine vidtico.
Domi si cenat, tötis persto nöctibus,

4*

52 PHAEDRI FABVLARVM

Si estäm uocatus, iäceo ad lucem in s6mita.

Em6rui libertätem, canus sörvio. lO

UUius essem cülpae mihi si cönscius,

Aequo 4nimo ferrem: ntimqaam sum factüs satur

Et stiper infelix saevum patior dominium.

Has pröpter causas 6t quas longum est pro[loqui]

Abire destinävi, quo tulerint pedes. 15

Ergo, inquit, audi: cum mali nil ftceris,

Haec 6xperiris, üt refers, incömmoda:

Quid si peccaris? qua6 te passurüm putas?

Tali consilio est ä fuga det^rritus.

14. Equus quadrigalis in pistrinum venumdatus.

[Ferendum esse aequo animo, quicquid acciderit.]

Equum k quadriga mültis palmis nöbilem
Ab6git quidam et in pistrinum v6ndidit.
Prodiictus ad bib6ndum cum foret & molis,
In circum aequales ire conspexit suos,
Vt grata ludis r6dderent certämina. 5

Lacrimis obortis: Ite felic6s, ait,
Celebräte sine me ctirsu soflemnem diem;
Ego qu6 scelesta füris abstraxit manus,
Ibi s6rte tristi ßtta deflebö mea.

15. Vrsus esuriens.

[Famem acuere animantibus ingeninm.]

Siquändo in silvis Arso desunt cöpiae,'
Scopulösum ad litus cürrit et prend6ns petram
Pilösa crura s6nsim demittit vado;
Quorum inter villos ha6serunt cancri simul, 6

In t6rram abripiens 6xcutit praed4m maris
Escäque fruitur pdssim collectä vafer.

Ergo 6tiam stultis äcuit ingeniüm fames.

APPENDIX. 53

16. Viator et corvns.

[Verbis saepenumero homines decipi solere.]

Quidäm per agros d6vium carp6ns iter
„Ave" 6xaudivit 6t moratns paülulum,
Ad^sse ut vidit neminem, cepit gradum.
Iterüm salutat idem ex occultö sonus.
Voce höspitali cönfirmatus r^stitit, 6

Vt, quisquis esset, p4r officium r6ciperet.
Cum circumspectans horrore haesissöt diu
Et p6rdidisset t6mpus aliquot milium,
Ost6ndit sese c6rvus et sup^rvolans
„Ave" üsque ingessit. Tum se lusum int611egens: lo
At male tibi sit, inquit, ales p^ssime,
Qui f^stinantis sie detinuisti pedes.

17. Pastor et capella.

[Nil tarn occultum esse, quod non reveletur.]

Pastor capellae c6mu baculo fr6gerat:
Rogäre coepit, n6 se domino pröderet.
Quamvis indigne la6sa, reticebö tamen;
Sed r6s clamabit ipsa, quid deliqueris.

18. Serpens et lacerta.

[Ubi leonis pellis deficit, vulpinam indnendam esse,
hoc est: ubi deficiunt vires, astu utendum.]

Serp6ns lacertam forte adversam prenderat;
Quam d6vorare pätula cum vell6t gula,
Arripuit illa pröpe iacentem stirculum,
Et p6rtinaci mörsu transversiim tenens,
Avidüm soUerti rictum frenavit mora. 5

Praedäm dimisit 6re serpens irritam.

54 PHAEDRI FABVLARVM

19. Gornix et ovis.

[Multos lacessere debiles et cedere fortibus]

Odiösa cornix super ovem cons6derat;
Quam dörso cum tulisset invita 6t diu:
Hoc, inquit, si dentäto feciss6s cani,
Poenäs dedisses. lila contra p6ssima :
Despicio inermes, 6adem cedo fortibus; 6

Scio, qu6m lacessam, cüi dolosa bländiar;
Ideö senectam mille in annos prörogo.

20. Lepus et bubnlcus.

[Multos verbis blandes esse, pectore infideles.]

Celeri cum fugeret p6de venator6m lepus
Et & bubulco Visus veprem inr6peret:
Per süperos oro p6rque spes omn6s tuaS;
Ne me indices, bubülce; nihil umquäm mali
Huic ägro feci. Et rusticus: Ne timueris; 6

Lat6 securus. lämque venatör sequens:
Quaes6, bubulce, nümquid huc venit lepus?
Venit, sed abiit häc ad laevam; et d6xteram
Demönstrat nutu pärtem. Venator citus
Non intellexit s6que e conspectu äbstulit. lo

Tunc sie bubulcus: Ecquid est gratüm tibi,
Quod te celavi? Linguae prorsus n6n nego
Habere atque agere mäximas me grätias;
Verum öculis ut priv6ris opto p6rfidis.

21. Papille et vespa.

[Non praeteritam sed praesentem aspiciendam esse fortunam.]

Papilio vespam praövolantem viderat.
sörtem iniquam! dum vivebant cörpora,
Quorum 6x reliquiis änimam nos acc6pimus,
Ego 61oquens in päce, förtis proeliiS;

APPENDIX. 55

Arte omni princeps inter aequalös fui. 5

En, cüncta levitas pütris, et volitö cinis!

Tu qui fuisti mtilus cliteMrius,

Quemcümque visum est la6dis infixo äculeo.

At vespa dignam möribus vocem 6didit:

Non qui fuerimus, s6d qui nunc simüs, vide. 10

22. Terraneola et ynlpes.

[Pravis non esse fidem adhibendam.]

Avis, quam dicunt törraneolam rüsttei,
In t6rra nidum quia componit scilicet,
Forte öecueurrit inprobae vulp6culae;
Qua Visa pennis ältius se süstulit.
Salve, inquit illa, cur me fugisti, öbsecro? 5

Quasi nön abunde sit mihi in pratö cibus,
Grilli, scarabaei, löcustarum c6pia:
Nihil 6st, quod metuas, 6go te multum diligo
Propt6r quietos mores et vitäm probam.
Respöndit contra : Tu quidem bene pra^dicas ; 10
In cämpo non sum, s6d sub dio, pär tibi.
Quin s6quere; tibi salütem committö meam.

INDEX.

Aesopus ad quendam de suc-

cessu inproborum II 2
Aesopns et petulans III 4
Aesopus et scriptor App. 6
Aesopus et servus profugus

App. 13
Aesopus et victor gymnicus

App. 9
Aesopus respondet garrulo III

15
Anus ad amphoram III 1
Apes et fuci vespa iudice III

10
Aquila et cornix II 5
Aquila, feles et aper II 3
Arbores in deorum tutela III

13
Asinus ad lyram App. 10
Asinus ad senem pastorem 1 15
Asinus et Galli IV 1
Asinus et leo venantes I 11
Asinus et porcellus V 4 ^
Auetor II init., II fin.,App.2,4,5

Calvus et musca V 3

Calvus et quidam [aeque] pilis

defectus V 6
Canes et corcodili I 24
Canes famelici I 19
Cauis et sus et venator V 10
Canis et thesaurus et vulturius

I 26
Canis fidelis I 22

Canis parturiens I 18

Canis per fluvium carnem ferens

I 4
De capris barbatis IV 12
Cervus ad boves II 7
Cervus ad fontem I 12
Cicada et noctua III 12
Comix et ovis App. 19

Demetrius rex
poeta V 1

et Menander

Equus et aper IV 4
Equus quadrigalis in pistrinum
venumdatus App. 14

Foimica et musca IV 19
De fortunis hominum IV 13
Für et lucerna IV 10

Gallus lectica a felibus vectus

App. 11
Graculus superbus et pavo I 3

luvencus, leo et praedator II 1

Lanius et simius III 3
Leo senex, aper, taurus et asi-
nus I 20
Lepus et bubulcus App. 20
Lupus ad canem III 6
Lupus et agnus I 1
Lupus et gruis I 8
Lupus et vulpes iudice simio 1 10
De lusu et severitate III 11

INDEX.

57

Malas esse divitias IV 11
Duo milites et latro V 2
Milvus et columbae I 29
Mons parturiens IV 18
Muli duo et sectores II 6
Musca et mula III 5
Mustela et homo I 21

Ovis, canis et lupus 1 17
Ovis, cervus et lupus I 16

Panthera et pastores III 2
Papilio et vespa App. 21
Passer ad leporem consiliatorl 9
Pastor et capella App. 17
Pater familias et Aesopus App. 8
Pavo ad lunonem de voce sua

III 14
Phaedrus IV 6, 16
Phaedrus ad Eutychum III

init.
Po^ta III 10. III. fin. IV 2, 5,

20, V init
Poeta ad Particulonem IV init.

IV. fin.
Pompeius Magnus et eins miles

App. 7
Procax tibicen V 7
Prologus I init.
Prometheus et Dolus App. 3
Pugna murium et mustelarum

IV 5

Pullus ad margaritam lU 9

Bana rupta et bos I 23
Ranae ad solem I 6

Banae metuentes taurorumproe-

lia I 28
Banae regem petierunt I 2

Scrofa parturiens et lupus App.

12
Scurra et rusticus V 5
Serpens ad fabrum ferrarium

IV 7
Serpens et lacerta App. 18
Serpens, misericordia nociva IV

14
Simius et vulpes App. I
De Simonide IV 17
Socrates ad amicos III 8
Soror et frater III 7
Ex sutore medicus I 14

Taurus et vitulus V 9
Tempus V 8

Terraneola et vulpes App. 22
Tiberius Caesar ad atriensem
II 4

Vacca et capella, ovis et leo

I 5
Viator et corvus App. 16
De vitiis hominum IV 9
Vrsus esuriens App. 15
De vulpe et uva IV 3
Vulpes ad personam tragicam 1 7
Vulpes et aquila I 27
Vulpes et caper IV 8
Vulpes et ciconia I 25
Vulpes et corvus I 13
Vulpes et draco IV 15

f)UE NOV 27 1920

10 1 i >i >i»ni